Examenstof Bedrijfseconomie havo
De onderwerpen uit de syllabus voor het centraal examen, met hoe vaak elk onderwerp sinds 2018 de hoofdzaak van een examenvraag was. Open een onderwerp voor uitleg en oefenvragen.
B1Persoonlijke financiële zelfredzaamheid
99 vragen · 25%- B1.11.1Bij de keuze voor een opleiding (niet-)financiële overwegingen uitleggen als − een opleiding is een investeringsvraagstuk; − het belang van een opleiding voor het individu en voor de samenleving.4× · laatst 2026
- B1.11.2financiële keuzes met betrekking tot verzekeren, lenen, sparen en beleggen uitleggen en berekenen. 11.2.1 de voor- en nadelen van zich wel of niet verzekeren uitleggen. 11.2.2 de verschillen tussen een levensverzekering en een schadeverzekering noemen. 11.2.3 de verschillen tussen consumptief krediet en hypothecair krediet noemen. 11.2.4 de financiële gevolgen van krediet voor de kredietnemer, noemen. 11.2.5 de periodieke interestbedragen, de periodieke aflossingsbedragen en de schuldrest bij de vormen van consumptief krediet en hypothecair krediet berekenen. 11.2.6 de verschillen tussen enkelvoudige en samengestelde interest uitleggen. 11.2.7 de interest op basis van enkelvoudige interest berekenen. 11.2.8 de contante waarde en de eindwaarde van een kapitaal berekenen op basis van samengestelde interest 11.2.9 de verschillende vrijwillige spaarvormen als vrij opneembaar en niet vrij opneembaar noemen. 11.2.10 de vermogenstitels waarin belegd kan worden zoals aandelen en obligaties noemen. 11.2.11 de verschillen in risico en rendement tussen de aandelen, obligaties en beleggingsfondsen uitleggen. Belangrijkste • verzekeren begrippen D2 18 en 1940× · laatst 2026
- B1.11.3de financiële gevolgen van de keuze voor het huren of kopen van een woonhuis financieel uitleggen en berekenen. 11.3.1 de voor- en nadelen van huren vergeleken met kopen noemen. 11.3.2 de functie van de verschillende partijen op de hypotheekmarkt noemen. 11.3.3 de vormen van hypothecaire lening krediet: lineaire lening hypotheek en annuïteitenlening noemen. 11.3.4 de interest- en aflossingsverplichting van de in 11.3.3 genoemde hypotheekvormen voor de hypotheek gever noemen en berekenen. 11.3.5 de voor en nadelen, inclusief de fiscale, van de in 11.3.3 genoemde hypotheekvormen voor de hypotheekgever uitleggen en berekenen. Belangrijkste • huren begrippen • kopen36× · laatst 2026
- B1.11.4de financiële en wettelijke consequenties van samenwonen, trouwen en scheiden noemen en berekenen. 11.4.1 de verschillen tussen “huwelijkse voorwaarden” / “partnerschapsvoorwaarden”, “gemeenschap van goederen” en “in beperkte gemeenschap van goederen” noemen. 11.4.2 de financiële consequenties van scheiden op het gebied van scheidingsprocedure, partnerpensioenrechten, kinderalimentatie en partneralimentatie noemen, gegeven de inhoud van de wet. Belangrijkste • samenwonen zonder samenlevingscontract begrippen19× · laatst 2026
B2De oprichting van een eenmanszaak
7 vragen · 2%- B2.12.1de voor- en nadelen van een arbeidsrelatie versus zelfstandig ondernemerschap beoordelen. C2 16 12.3.2 E2 22 12.3.3 D2 18 F1 23 F2 253× · laatst 2025
- B2.12.2de rol van de ondernemer bij het (creatieve) proces voor de oprichting van een eenmanszaak uitleggen.nog niet gevraagd
- B2.12.3in de rol van ondernemer de verschillende onderdelen van een ondernemingsplan opstellen. 12.3.1 een persoonlijk plan opstellen. 12.3.2 een marketingplan opstellen. 12.3.3 een financieel plan opstellen. Belangrijkste • persoonlijk plan2× · laatst 2026
- B2.12.4de verschillende verplichtingen met betrekking tot de oprichting van een startende eenmanszaak door een ondernemer noemen. Belangrijkste • oprichtingsverplichtingen2× · laatst 2024
B3Van eenmanszaak naar rechtspersoon
15 vragen · 4%B4Perspectief op de organisatie
8 vragen · 2%C2Personeelsbeleid
38 vragen · 9%- C2.16.1De betekenis van werving en selectie van personeel uitleggen in relatie tot de doelstelling en de aard van de organisatie6× · laatst 2026
- C2.16.2de verschillende vormen van een arbeidsrelatie voor een organisatie noemen.5× · laatst 2026
- C2.16.3de verschillen tussen de overeenkomst van opdracht voor een ZZP’er en een individuele arbeidsovereenkomst uitleggen.3× · laatst 2024
- C2.16.4de belangrijkste vormen van en voorwaarden aan een individuele arbeidsovereenkomst noemen.9× · laatst 2026
- C2.16.5de verschillen tussen een cao en een individuele arbeidsovereenkomst noemen.2× · laatst 2026
- C2.16.6de gevolgen van wetgeving met betrekking tot ontslagrecht en Arbo voor de organisatie uitleggen.8× · laatst 2025
- C2.16.7beloningsvormen noemen. Belangrijkste • arbeidsrelatie5× · laatst 2026
D2Financieren
43 vragen · 11%- D2.18.1dat de kandidaat de verschillende financieringsmogelijkheden voor een startende eenmanszaak/vof kan begrijpen analyseren. In dat verband kan de kandidaat 18.1.1 verschillende financieringsmogelijkheden wijzen in geval van startende eenmanszaak/vof uitleggen noemen onderneming.2× · laatst 2025
- D2.18.2dat de kandidaat de verschillende financieringsmogelijkheden voor een bv en nv kan begrijpen. vanuit het perspectief van een organisatie de werking van de vermogensmarkt kan uitleggen In dat verband kan de kandidaat 18.2.1 verschillende financieringsmogelijkheden in geval van bv en nv uitleggen. 18.2.2 het belang van de vermogensmarkt voor een onderneming uitleggen 18.2.3 de belangrijkste toezichthouders op de vermogensmarkt noemen en hun rol in de financiële sector uitleggen. Belangrijkste • financieringsmogelijkheden begrippen2× · laatst 2026
- D2.19De kandidaat kan in de context van een financieringsvraagstuk de redenen voor het aantrekken van verschillende types vermogen onderscheiden. Voor het centraal examen betekent dit dat de kandidaat in de context van een financieringsvraagstuk vanuit het perspectief van een organisatie de keuze voor een financieringsmogelijkheid kan uitleggen. In dat verband kan de kandidaat13× · laatst 2026
- D2.19.1de verschillen tussen beurskoers en emissiekoers uitleggen.8× · laatst 2026
- D2.19.2de invloed van het beursklimaat, de beurskoers en de toekomstverwachting op de emissiekoers uitleggen.4× · laatst 2026
- D2.19.3de verschillen tussen de vormen van lang vreemd vermogen, i.c. hypothecaire lening, obligatielening en onderhandse lening noemen.5× · laatst 2026
- D2.19.4de verschillen tussen vormen van kort vreemd vermogen, i.c. rekening-courant krediet, leverancierskrediet en afnemerskrediet noemen.1× · laatst 2026
- D2.19.5de voor- en nadelen van de verschillende financieringsmogelijkheden voor de organisatie die vermogen wil aantrekken uitleggen. Belangrijkste • aandelenkapitaal begrippen • aandeelnog niet gevraagd
- D2.20De kandidaat kan onderkennen welke risico’s financiering met vreemd vermogen met zich meebrengt. Voor het centraal examen betekent dit dat de kandidaat kan analyseren welke risico’s financiering met vreemd vermogen met zich meebrengt. In dat verband kan de kandidaatnog niet gevraagd
- D2.20.1de gevolgen van de verhouding tussen eigen vermogen/vreemd vermogen voor het interestpercentage op vreemd vermogen en het faillissementsrisico analyseren.6× · laatst 2026
- D2.20.2de voorwaarden die vermogensverschaffers stellen uitleggen Belangrijkste • rendementseis begrippen • solvabiliteiteis2× · laatst 2026
E2Marketingbeleid
36 vragen · 9%- E2.22.1de marketingdoelstellingen in relatie tot de ondernemingsdoelstelling uitleggen.13× · laatst 2026
- E2.22.2de vier instrumenten van de marketingmix noemen.17× · laatst 2026
- E2.22.3de samenhang tussen de marketinginstrumenten uitleggen in relatie tot de beoogde marketingdoelstelling. Belangrijkste • marketingdoelstellingen6× · laatst 2026
F1Vastleggen van financiële en niet-financiële informatie
63 vragen · 16%- F1.23.1de gevolgen van financiële feiten voor de balans en winst- en verliesrekening analyseren. NB 1 De kandidaat hoeft geen journaalposten op te stellen NB 2 de kandidaat hoeft de gevolgen van financiële feiten voor overlopende posten niet te analyseren.32× · laatst 2026
- F1.23.2de kosten op basis van gegeven uitgaven en de opbrengsten op basis van gegeven ontvangsten en vice versa, berekenen ten dienste van de resultaat berekening (periode toerekeningsstelsel).2× · laatst 2026
- F1.23.3het onderscheid uitleggen tussen het periodetoerekeningstelsel en het kasstelsel.4× · laatst 2026
- F1.23.4een beginbalans, een liquiditeitsbegroting, een exploitatiebegroting en een geprognosticeerde eindbalans ten dienste van de interne verslaggeving opstellen.14× · laatst 2026
- F1.23.5de samenhang uitleggen tussen een exploitatiebegroting, een geprognosticeerde eindbalans en een liquiditeitsbegroting gegeven de beginbalans. Belangrijkste financiële feiten • inkoop (en ontvangst) van goederen en diensten (contant en op rekening) begrippen6× · laatst 2026
- F1.24De kandidaat kan financiële en niet-financiële informatie onderscheiden en het belang van beide uitleggen voor het besturen van de organisatie. Voor het centraal examen betekent dit dat de kandidaat kan aangeven welke financiële en niet-financiële informatiebehoefte voor het management van belang is om het functioneren van een organisatie te analyseren. In dat verband kan de kandidaatnog niet gevraagd
- F1.24.1de verschillen tussen financiële informatie en niet-financiële informatie uitleggen5× · laatst 2023
F2Kosten- en winstvraagstukken
66 vragen · 16%- F2.25.1de omzet berekenen op basis van een gegeven verkoopprijs.9× · laatst 2026
- F2.25.2uitleggen wat de verschillen zijn tussen constante en variabele kosten.22× · laatst 2026
- F2.25.3de break-even afzet en de break-even omzet berekenen en grafisch toepassen.6× · laatst 2026
- F2.25.4berekenen hoe groot de verkoopprijs inclusief btw is bij een bekend zijnde verkoopprijs exclusief btw en vice versa.6× · laatst 2026
- F2.25.5het begrote resultaat voor en na winstbelastingen berekenen2× · laatst 2026
- F2.25.6het gerealiseerde resultaat voor en na winstbelastingen berekenen9× · laatst 2026
- F2.25.7de invloed van een verandering van de prijzen, hoeveelheden en kosten op het resultaat berekenen.9× · laatst 2026
- F2.25.8De resultaatverdeling/winstverdeling opstellen. Belangrijkste • opbrengsten3× · laatst 2026
GVerslaggeving
28 vragen · 7%- G.26.1uitleggen wat de verschillende posten op de balans en winst- en verliesrekening van de jaarrekening inhouden.3× · laatst 2026
- G.26.2uitleggen welke voor- en nadelen zijn verbonden van het hanteren van kengetallen. Financiële kengetallen ter beoordeling van de onderneming door de stakeholder2× · laatst 2025
- G.26.3berekenen: liquiditeitsratio’s: current ratio, quick ratio solvabiliteitsratio’s: EV/VV, VV/TV rentabiliteitsratio’s: REV, RTV, IVV19× · laatst 2026
- G.26.4de ontwikkeling van de organisatie op het terrein van liquiditeit, solvabiliteit en rentabiliteit aan de hand van kengetallen van twee opeenvolgende balansen en/of winst- en verliesrekeningen- analyseren3× · laatst 2026
- G.26.5de betekenis van de accountantsverklaring en de rol van de externe accountant in het maatschappelijk verkeer uitleggen.1× · laatst 2022