Biologie havo 2021 · tijdvak 3
Centraal examen, afgenomen op dinsdag 6 juli 2021.
- vragen
- 43
- punten
- 75
- N-term
- 1,4
Opgave 1Huidcellen als visvoer
- 1Tot welk trofisch niveau behoort Garra rufa in kreekjes en meren? A alleen tot de consumenten van de eerste orde B alleen tot de consumenten van de tweede or…Interactie in ecosystemenmeerkeuze1p
- 2Welk diagram geeft op de juiste manier de overlevingskansen weer van Garra rufa en van de kreeftjes? Welk nummer geeft in dat diagram de overlevingskans van …Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 3Wanneer kunnen de vissen in deze populatie tot een nieuwe soort worden gerekend?Soortvorming1p
- 4Beschrijf − de variatie, − de isolatie, − en de natuurlijke selectie die zullen bijdragen aan deze evolutie van Garra rufa .Soortvorming3p
Opgave 2Voedsel-allergieën
- 5Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D beideAfweer van het organismemeerkeuze2p
- 6Welk type stof uit appels veroorzaakt de allergische reactie in de mond? A DNA B eiwit C koolhydraat D vitamineAfweer van het organismemeerkeuze1p
- 7Beschrijf hoe uit de Elstar en de Priscilla de Santana ontwikkeld werd.Selectie2p
- 8Welke verwantschap is dit?Selectie1p
Opgave 3Biologische wijn
- 9Leg uit dat beluchting van de bodem belangrijk is voor actief transport door de cellen van de plantenwortels.Stofwisseling van de cel3p
- 10Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en schrijf achter elk nummer of deze stof wel of niet actief wordt getransporteerd over de membra…Stofwisseling van de cel2p
- 11Leg uit dat schimmels en bacteriën in de bodem van de wijngaard belangrijk zijn voor een hoge opbrengst.Regulatie van ecosystemen2p
- 12Welk van de onderstaande beweringen over deze symbiose is juist? A De bacterie en de klaver voorzien elkaar alleen van anorganische stoffen. B De bacterie en…Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 13Verklaar dat door de wijnproductie stikstof uit de kringloop van de wijngaard verdwijnt.Regulatie van ecosystemen1p
- 14Waardoor beschimmelen beschadigde druiven sneller dan niet-beschadigde?Afweer van het organisme1p
- 15Bij welk proces ontstaat de grote hoeveelheid CO 2 tijdens de wijnbereiding? A bij aerobe dissimilatie door de gistcellen B bij aerobe dissimilatie door de d…Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 16Noteer twee abiotische factoren, uit de tekst in het kader, die van invloed zijn op de wijnproductie.Stofwisseling van de cel1p
Opgave 4Stamcellen als behandeling voor diabetes
- 17Leg uit hoe de hoge glucoseconcentratie van de voorurine leidt tot een grotere hoeveelheid urine.Stofwisseling van het organisme2p
- 18− Welk van deze onderdelen wordt door P aangegeven? − Welk van deze onderdelen wordt door Q aangegeven? − Welk model uit afbeelding 2 geeft de situatie weer …Stofwisseling van het organisme3p
- 19Waardoor worden de cellen van de eilandjes van Langerhans vernietigd? A doordat B-lymfocyten de eiwitten op de celmembraan herkennen als niet-lichaamseigen B…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 20Noteer één zo’n eigenschap die stamcellen geschikt maakt in dit experiment.Zelforganisatie van cellen1p
- 21Noem twee redenen waarom dit orgaan een goede plaats is voor de functie van de eilandjes.Zelfregulatie van het organisme2p
- 22Welke stof werd toegediend? Wat was het resultaat van de meting? A glucose, het glucosegehalte in haar bloed bleek te hoog B glucose, het glucosegehalte in h…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
Opgave 5Koraalriffen
- 23Welke voedselrelatie bestaat tussen de poliepen en de zoöxanthellen? A commensalisme B mutualisme C parasitisme D predatieInteractie in ecosystemenmeerkeuze1p
- 24Noteer de nummers 1 tot en met 4 onder elkaar op je antwoordblad en schrijf achter elk nummer of de betreffende stof wel of niet door de zoöxanthel wordt opg…Stofwisseling van de cel2p
- 25Welk van de genoemde processen draagt bij aan een daling van de CO 2 -concentratie in de atmosfeer? A proces 1 B proces 2 C proces 3 D proces 4Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 26Beredeneer dat het opnemen van verschillende soorten zoöxanthellen de overlevingskans van een poliep vergroot bij temperatuurstijging als gevolg van klimaatv…Soortvorming2p
Opgave 6Dubbele bypass
- 27− Noteer welke twee letters de juiste plaatsen van de vernauwingen in de kransslagaders aangeven die met deze bypasses worden behandeld. − Noteer welke twee …Stofwisseling van het organisme2p
- 28Verklaar waardoor een bloedvat van de patiënt zelf geschikter is voor deze operatie dan een bloedvat van een donor.Afweer van het organisme1p
- 29Waarom heeft een slagader de voorkeur boven een ader? A Slagaders hebben een kleine diameter. B Slagaders kunnen een hoge bloeddruk weerstaan. C Slagaders la…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 30Verklaar dat door de ligging van het hart de chirurg meer moeite moet doen het hart te bereiken.Stofwisseling van het organisme1p
Opgave 7Kwieker ouder door genmutatie
- 31Aantasting van welk type zenuwcellen veroorzaakt de symptomen in de eerste fase? In welk deel van de hersenen bevinden deze zenuwcellen zich? type zenuwcelle…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 32Welke bewering is juist? A Allel 2 is dominant, want mensen die heterozygoot zijn, zijn niet beschermd tegen alzheimer. B Allel 2 is dominant, want mensen me…Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 33Welke verandering in het RNA (mRNA) heeft geleid tot het afwijkende aminozuur? A Een adenine is vervangen door een guanine. B Een cytosine is vervangen door …Zelforganisatie van cellenmeerkeuze1p
- 34Wat is de reden of wat zijn de redenen geweest dat de ontwikkeling van torcetrapib werd gestopt? A geen van beide redenen B alleen reden 1 C alleen reden 2 D…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
Opgave 8Methaan uit koeienwinden: broeikaseffect of duurzame energie?
- 35Tot welke scheikundige groep behoort cellulase ? A tot de aminozuren B tot de eiwitten C tot de monosachariden D tot de polysachariden E tot de vetzurenStofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 36Welk kenmerk is bruikbaar om met zekerheid te kunnen vaststellen dat een bepaalde cel een bacterie is? A de aanwezigheid van een celmembraan B de aanwezighei…Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 37Beredeneer hoe het verbranden van methaan uit koeienmagen in plaats van methaan uit aardgas het versterkte broeikaseffect afremt.Regulatie van ecosystemen2p
- 38Beschrijf een ander milieuvoordeel van een hoge voerefficiëntie.Interactie in ecosystemen2p
Opgave 9Zon en hitte
- 39Beredeneer dat Lisa in de felle zon een grotere kans heeft op verlies van gezichtsvermogen met de zonnebril zonder uv-bescherming dan zonder zonnebril.Zelfregulatie van het organisme2p
- 40Is het genotype voor huidskleur van Jaimy hetzelfde als dat van Julia of verschillend? En het fenotype? genotype fenotype A gelijk gelijk B gelijk verschille…Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 41Bereken hoeveel minuten Julia, volgens tabel 1, maximaal kan blijven zonnen voordat ze verbrandingsverschijnselen krijgt. Noteer je berekening.1p
- 42Welk effect van een ijskoude douche geeft hiervoor een verklaring? A De bloedvaatjes in de huid vernauwen. B De bloedvaatjes in de huid verwijden. C De zweet…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 43Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of in het bijbehorende vakje een + of een − moet worden ingevuld.Zelfregulatie van het organisme2p