Biologie vmbo gl/tl 2021 · tijdvak 2
Centraal examen, afgenomen op dinsdag 22 juni 2021.
- vragen
- 53
- punten
- 62
- N-term
- 1
Opgave 1Mondademhaling
- 1De huisarts legt Reva uit dat de kans op een infectie van de luchtwegen bij haar groter is dan bij Milan, omdat zij meestal door de mond ademhaalt. Leg uit w…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 2De huisarts vertelt dat Reva ook meer kans heeft op tandbederf, doordat haar slijmvliezen vaker uitdrogen. Welke laag van een tand wordt als eerste aangetast…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 3Doordat Reva minder vaak slikt dan Milan, gaat de buis van Eustachius bij haar minder vaak open. Geef een reden waarvoor het nodig is dat de buis van Eustach…Reageren op prikkels1p
- 4Hieronder zie je twee schematische tekeningen. Eén tekening geeft de situatie weer tijdens een inademing, de andere de situatie tijdens een uitademing.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 5Zijn Reva en Milan een eeneiige tweeling of een twee-eiige tweeling? Leg je antwoord uit.Erfelijkheid en evolutie1p
Opgave 2Piercing
- 6Marieke laat een neuspiercing plaatsen. De wond gaat bloeden. Het bloed stolt snel, maar de volgende dag is de wond ontstoken. Op de uitwerkbijlage staat een…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGuitwerkbijlage2p
- 7Tijdens het plaatsen van de piercing worden de pijnzintuigen in de huid van Marieke geprikkeld. De impulsen worden verwerkt in de grote hersenen, waardoor Ma…Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 8In de huid liggen drukzintuigen en pijnzintuigen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Kruis in de tabel voor beide typen zintuigen aan in welke laag of in …Reageren op prikkelsuitwerkbijlage2p
- 9In de afbeelding hieronder zie je een deel van het oor met P aangegeven. De vriend van Marieke laat daar een piercing plaatsen.Reageren op prikkels1p
- 10Sommige vrouwen kiezen voor een piercing in de navel, schaamlippen of tepels. Welke van de genoemde delen zijn een primair geslachtskenmerk? A alleen de nave…Van generatie op generatiemeerkeuze1p
Opgave 3Beerdiertjes
- 11Wat is de adequate prikkel voor de twee gevoelige plekjes op de kop van de beerdiertjes?Reageren op prikkels1p
- 12Op de uitwerkbijlage staan twee reacties van beerdiertjes op langdurige droogte. Elke reactie is een voorbeeld van een levenskenmerk. Schrijf voor elke react…Cellen staan aan de basisuitwerkbijlage2p
- 13Als de wind een opgerold beerdiertje meeneemt, wordt de kans op overleven voor dit beerdiertje groter. Geef hiervoor een verklaring.Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 14Naar aanleiding van de stamboom doet Luuk twee uitspraken: 1 De beerdiertjes zijn meer verwant aan de peniswormen dan aan de gifkakendragers. 2 De beerdiertj…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
Opgave 4De menstruatiecyclus
- 15Marit wil een legenda bij de afbeelding maken. Ze wil daarin ‘begin menstruatie’ en ‘ovulatie’ opschrijven. Welke letter geeft het begin van de menstruatie a…Van generatie op generatieuitwerkbijlage2p
- 16Marit heeft tijdens haar menstruatie vaak buikpijn. Sinds ze de anticonceptiepil gebruikt, zijn deze klachten minder geworden. Op de uitwerkbijlage staat een…Van generatie op generatieuitwerkbijlage1p
Opgave 5Vaccinatie bij katten
- 17Naar aanleiding van de informatie worden twee uitspraken gedaan. 1 Het combinatievaccin bevat ten minste twee verschillende antigenen. 2 Katjes jonger dan 9 …Bescherming en antistoffenmeerkeuze1p
- 18Welk vaccin biedt langer bescherming: het vaccin tegen niesziekte of het vaccin tegen kattenziekte? Leg je antwoord uit met behulp van de informatie.Bescherming en antistoffen1p
- 19Er zijn katten die nooit buiten komen en nooit in aanraking komen met andere katten. Toch wordt geadviseerd deze katten in te enten tegen kattenziekte. Leg u…Bescherming en antistoffen1p
Opgave 6Coeliakie
- 20Leg uit waardoor mensen met coeliakie een gebrek aan kalkzouten krijgen.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 21Tot welke groep voedingstoffen behoren kalkzouten? A tot de eiwitten B tot de koolhydraten C tot de mineralen D tot de vitaminenHet lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 22Meneer Smit heeft veel last van zijn darmen. De dokter doet een bloedonderzoek. Hij zoekt naar bepaalde stoffen. Als deze stoffen in het bloed aanwezig zijn,…Bescherming en antistoffen1p
- 23Als meneer Smit een nieuwe dunne darm zou krijgen door een transplantatie, kan hij dan na de transplantatie nog steeds last krijgen van coeliakie? Leg je ant…Bescherming en antistoffen1p
Opgave 7De maag
- 24Wat is de naam van de organen die worden aangegeven met de letters P en Q? Schrijf je antwoord zo op: letter P = ………………………. letter Q = ……………………….Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
- 25De drie organen horen bij hetzelfde orgaanstelsel. Schrijf de naam van dit orgaanstelsel op.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 26Drie functies van organen zijn: 1 bacteriën bestrijden 2 vetten emulgeren 3 voedsel kneden Wat is een functie van de maag? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 27In maagsap komen enzymen voor. De activiteit van enzymen is afhankelijk van het zuurgehalte (pH). Hoe hoger de pH, hoe minder zuur er aanwezig is. In het dia…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
Opgave 8Bijen en cafeïne
- 28Waarvoor willen planten bijen lokken?Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 29In een onderzoek krijgen twee groepen bijen twee verschillende voedselbronnen aangeboden: − Bron A bevat een suikeroplossing zonder cafeïne. − Bron B bevat e…Gedrag bij mens en dier1p
- 30In een volgend onderzoek worden de voedselbronnen A en B leeggehaald, maar ze blijven wel op dezelfde plek staan. De bijen die in het vorige onderzoek bron A…Gedrag bij mens en dier1p
Opgave 9Schimmelinfectie bij boomkikkers
- 31Na besmetting met de schimmel worden de bovenste huidlagen van de boomkikker dikker, waardoor de huidademhaling moeilijker gaat. Volwassen boomkikkers kunnen…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 32Een laborant bekijkt een stukje huid van een besmette boomkikker door een microscoop. Alle cellen zijn voldoende uitvergroot en de delen van de cellen zijn g…Cellen staan aan de basisuitwerkbijlage2p
- 33Het geluid van niet-besmette mannetjes is een sleutelprikkel voor de vrouwtjes. Is het geluid van besmette mannetjes een supranormale prikkel voor de vrouwtj…Gedrag bij mens en dier1p
- 34Leg uit dat het voor de schimmel voordelig is dat vrouwtjes een voorkeur hebben voor besmette mannetjes.Gedrag bij mens en dier1p
Opgave 10Toeterende vleugels
Opgave 11Goudvissen
- 36De eigenschap ‘dubbele vinnen’ is ontstaan door een mutatie uit de eigenschap ‘enkele vinnen’. Wat is een mutatie?Erfelijkheid en evolutie1p
- 37Kwekers hebben goudvissen met dubbele vinnen gekruist met verschillende typen goudvissen met enkele vinnen. Zo zijn er na verloop van tijd goudvissen met dub…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 38Een goudvis met dubbele vinnen (vis P) wordt gekruist met een goudvis met enkele vinnen (vis Q). Alle nakomelingen hebben enkele vinnen. Kruising van zo’n na…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
Opgave 12Alfalfa
- 39Schrijf twee abiotische factoren op die voor de ontkieming van alfalfazaden nodig zijn.Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND2p
- 40Leg uit waardoor de kiemplantjes in het licht groen worden.Cellen staan aan de basis1p
- 41Aan de wortels van de kiemplantjes ontstaan wortelharen. Wat is de functie van wortelharen? A het kiemplantje in de grond vastzetten B mineralen opnemen C re…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 42Abdel en Els laten enkele kiemplantjes in de schooltuin verder groeien. In september zien ze dat de planten zaden gemaakt hebben. Hebben de alfalfaplanten zi…Van generatie op generatie1p
- 43Hoeveel energie bevat de salade van Abdel? Leg je antwoord uit met een berekening.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
Opgave 13Prenataal onderzoek
- 44Clara is in verwachting. Om de chromosomen van haar foetus te onderzoeken worden er cellen van de foetus weggenomen. Noem een prenatale onderzoeksmethode waa…Erfelijkheid en evolutie1p
- 45De arts heeft de chromosomen in kaart gebracht (zie de afbeelding). Zij vertelt Clara dat haar ongeboren baby een chromosomale afwijking heeft.Erfelijkheid en evolutie1p
- 46Is aan de chromosomen in de afbeelding te zien of de ongeboren baby van Clara een jongen of een meisje is? A Ja, de baby is een jongen. B Ja, de baby is een …Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
Opgave 14Paddentrek
- 47Op welke dag in februari kan de paddentrek op z’n vroegst beginnen volgens de informatie?Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 48In welke categorie valt de paddentrek op 26 februari volgens de informatie? A geen paddentrek B weinig paddentrek C matige paddentrek D redelijke paddentrek …Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 49Op 10 november van hetzelfde jaar wordt een gemiddelde temperatuur gemeten van 9°C en een luchtvochtigheid van 82%. Ondanks de gunstige omstandigheden is er …Reageren op prikkels1p
Opgave 15Cysten in de nieren
- 50Noem een functie van de nieren.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 51Indra en Pieter verwachten een kind. Indra is heterozygoot voor deze nierziekte. Pieter heeft de ziekte niet. Hoe groot is de kans dat het kind van Indra en …Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
Opgave 16Raven
- 52Hieronder staat een deel van een determineertabel voor vogels.Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 53Raven eten plantaardig voedsel zoals bessen, maar ook insecten, muizen en kadavers van dode dieren. Behoren raven tot de consumenten, tot de producenten of t…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p