Biologie vmbo gl/tl 2025 · tijdvak 2
Centraal examen, afgenomen op donderdag 19 juni 2025.
- vragen
- 50
- punten
- 60
- N-term
- 1,4
Opgave 1Oogpracticum
- 1Noteer de naam van het buitenste, witte deel van het oog dat is aangegeven met het vraagteken.Reageren op prikkels1p
- 2Het valt Bas en Kaya op dat de pupil van het schapenoog heel groot is. Ze praten over de werking van de pupilreflex. Bas zegt dat de kringspieren in de iris …Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 3Bas en Kaya snijden het oog open en halen de lens eruit. Bas houdt de lens dicht bij een krant. Hij kan door de lens de letters scherp zien. Nu beweegt hij d…Reageren op prikkels1p
Opgave 2De erwtenplant
- 4De leerlingen maken een preparaat van het blad van de erwtenplant en bekijken dit onder de microscoop. In de tabel op de uitwerkbijlage staan delen die bij c…Cellen staan aan de basisuitwerkbijlage1p
- 5De cellen in het blad van de erwtenplant hebben 14 chromosomen. De geslachtscellen van de erwtenplant ontstaan door een bepaalde celdeling en hebben daardoor…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 6De erwtenplant maakt eiwitrijke zaden. Om deze eiwitten te maken, heeft de plant mineralen nodig. Nadat de plant de mineralen heeft opgenomen, worden ze verv…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
Opgave 3Werkstuk keizerspinguïn
- 7Op de uitwerkbijlage staat een tabel met twee typen voortplantingsgedrag die passen bij vier zinnen uit de tekst. Noteer bij elk type voortplantingsgedrag de…Gedrag bij mens en dieruitwerkbijlage2p
- 8In het voedselweb ontbreken nog drie organismen. Welke organismen uit de tekst moeten bij de nummers 1, 2 en 3 in het voedselweb staan? Schrijf je antwoord z…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND2p
- 9In het ijskoude water kunnen de keizerspinguïns een half uur op grote diepte jagen. Daarna moeten ze naar boven komen om adem te halen. Noteer de naam van he…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 10Jort schrijft in zijn werkstuk dat er ook andere soorten pinguïns zijn. Hij kopieert een stamboom van internet en plakt die in zijn werkstuk. Je ziet deze st…Erfelijkheid en evolutieuitwerkbijlage1p
Opgave 4Groente uit zee
- 11In de tabel ontbreken de gegevens van een groep voedingsstoffen die als brandstof kan dienen. Welke groep voedingsstoffen ontbreekt in de tabel?Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 12Over de voedingsvezels die in de tabel staan, doen Milan en Sem elk een uitspraak: Milan zegt dat voedingsvezels volledig worden verteerd en opgenomen in het…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 13In de tabel staan voedingsstoffen waaruit zeewier bestaat. Welke van deze voedingsstoffen worden door de zeewierplanten opgenomen uit de zee? A eiwitten en m…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 14Milan en Sem hebben de sushirolletjes opgegeten. Waar worden de meeste verteerde voedingsstoffen uit de sushi opgenomen in het bloed? A in de maag B in de du…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
Opgave 5Meerlingen
- 15Wat is de kans op een geboorte van een meerling in Nederland? A 1% B 4% C 9% D 11%Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 16Noteer de naam van het orgaan waarin de eicel rijpt.Van generatie op generatie1p
- 17Leg uit dat een vrouw die draagster is van deze twee genen een grotere kans op een twee-eiige tweeling heeft.Reageren op prikkels1p
Opgave 6Het oor van de kat
- 18Welke letter geeft het deel aan dat zintuigcellen bevat voor geluiden? A letter P B letter Q C letter R D letter SReageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 19In welk deel van het centraal zenuwstelsel vindt bewuste waarneming van geluid plaats? A in de grote hersenen B in de kleine hersenen C in de hersenstamReageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 20Met een gehoortest kan een onderzoeker bepalen of een kat doof is. De kat wordt onder narcose gebracht en er worden elektroden aangebracht op de kop van de k…Reageren op prikkelsuitwerkbijlage1p
Opgave 7Osteogenesis imperfecta
- 21In de afbeelding zie je schematisch een doorsnede van een kies. Hierin zijn delen aangegeven met P tot en met S.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
- 22Voor mensen met OI is een goede verzorging van het gebit, door tandenpoetsen en flossen, extra belangrijk. Ook moeten ze vaker naar de tandarts voor een gebi…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 23Melisa heeft OI en is heterozygoot voor deze eigenschap. Henk heeft de aandoening niet. Ze krijgen samen een baby. Op de uitwerkbijlage staat een kruisingssc…Erfelijkheid en evolutieuitwerkbijlage2p
- 24Henk en Melisa willen graag met zekerheid laten vaststellen of de foetus OI heeft. Leg uit dat echoscopie daarvoor geen geschikt onderzoek is.Erfelijkheid en evolutie1p
Opgave 8De giraffe
- 25Noteer uit de informatie een uitwendige prikkel voor het vrouwtje en haar bijbehorende respons. Schrijf je antwoord zo op: prikkel: .........................…Gedrag bij mens en dier1p
- 26In de afbeelding zie je de ligging van het orgaan van Jacobson. Tijdens het snuffelen aan de urine ademen mannelijke giraffen de lucht met de geurstoffen in.…Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 27Is de giraffe een consument of een producent? En heeft de giraffe knobbelkiezen of plooikiezen? A een consument met knobbelkiezen B een consument met plooiki…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 28De leeuw is een natuurlijke vijand van de giraffe. Leg uit dat het voor een mannelijke giraffe gevaarlijk is als hij moet buigen richting het achterwerk van …Gedrag bij mens en dier1p
Opgave 9Chlamydia bij schapen
- 29Noteer een functie van de placenta.Van generatie op generatie1p
- 30Tijdens welke fase van de bevalling verlaat de placenta de baarmoeder? A tijdens de indaling B tijdens de ontsluiting C tijdens de uitdrijving D tijdens de n…Van generatie op generatiemeerkeuze1p
- 31Schapen kunnen immuun worden voor chlamydia als ze een infectie met de chlamydia-bacterie hebben doorgemaakt of als ze gevaccineerd zijn tegen chlamydia. Op …Bescherming en antistoffenuitwerkbijlage2p
- 32Onderzoekers hebben regelmatig de hoeveelheid antistoffen in het bloed van twee schapen, P en Q, bepaald. De schapen zijn even groot. Op tijdstip 0 vindt er …Bescherming en antistoffen1p
Opgave 10Maagverkleining
- 33Het maagzakje heeft geen maagportier waardoor het voedsel maar kort in het maagzakje blijft. Leg uit dat het voedsel hierdoor uiteindelijk minder goed wordt …Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 34Het ‘hongerhormoon’ wordt vanuit de maag naar de hersenen vervoerd via het bloed. Door welk deel van het bloed wordt dit hormoon vervoerd? A door de bloedpla…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 35Leg uit waardoor er bij Diana na de maagverkleining een vitaminetekort kan ontstaan.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 36Welk van de volgende uitspraken over gal is juist? A Gal bevat verteringsenzymen. B Gal emulgeert vetten. C Gal wordt door de galblaas gemaakt.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 37Diana heeft ook een groter risico op een voedselinfectie. Leg uit waardoor het risico op een voedselinfectie na de maagverkleining groter is.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
Opgave 11Kamerplanten
- 38In het tropische regenwoud leeft de Calathea in de schaduw op de bodem van een dichtbegroeid bos. Met welke abiotische factor moet je volgens de informatie r…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 39Kamerplanten staan vaak in een pot met daarin potgrond. Potgrond is een mengsel van compost en kunstmest. Compost bestaat vooral uit halfverteerd plantaardig…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 40In de Calathea vinden stofwisselingsprocessen plaats, zoals fotosynthese en verbranding. Welk van de genoemde processen vindt bij de Calathea in het donker p…Cellen staan aan de basismeerkeuze1p
Opgave 12Razendsnelle evolutie
- 41In de afbeelding zie je twee paar geslachtschromosomen zoals die bij olifanten kunnen voorkomen. Bij de olifant wordt het geslacht op dezelfde manier bepaald…Erfelijkheid en evolutie1p
- 42In welke cellen van een olifant zonder slagtanden komt het gemuteerde gen voor? A alleen in de cellen van slagtanden B alleen in de geslachtscellen C in alle…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 43Een gedeelte van de olifantenpopulatie met slagtanden is afgenomen. Het deel zonder slagtanden neemt juist toe. Dit kan het gevolg zijn van natuurlijke selec…Erfelijkheid en evolutie2p
Opgave 13Een nieuw hart
- 44In de afbeelding zie je hoe het steunhart op het eigen hart is aangesloten. Op welke hartruimte is de instroomopening van het steunhart aangesloten? En op we…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
- 45Om wachtlijsten voor donororganen te verkorten, is in 2018 de donorwet ingevoerd. Hierbij kunnen mensen de keuze registreren om geen donor te willen zijn na …2p
- 46Wanneer een donorhart beschikbaar komt, wordt gekeken of de bloedgroep van de donor past bij de bloedgroep van de ontvanger van het hart. Op de uitwerkbijlag…Bescherming en antistoffenuitwerkbijlage1p
- 47Mensen die een nieuw hart hebben gekregen, moeten de rest van hun leven medicijnen slikken om afstoting van het nieuwe hart tegen te gaan. Leg uit dat mensen…Bescherming en antistoffen1p
Opgave 14Onbeschermde seks
- 48Bij een orgasme van een man verlaten zaadcellen de penis. Via welke genoemde organen verlaten de zaadcellen, in de juiste volgorde, het lichaam van de man? A…Van generatie op generatiemeerkeuze1p
- 49Op de uitwerkbijlage staat een schema met processen die kunnen plaatsvinden in het vrouwelijke voortplantingsorgaan. Kruis bij elk proces aan of dit wel of n…Van generatie op generatieuitwerkbijlage2p
- 50Irma heeft ervoor gekozen om de morning-afterpil te nemen. Twee weken later vertelt ze haar vriendin dat ze niet zwanger is. Ze heeft geen zwangerschapstest …Van generatie op generatie1p