Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2023 · tijdvak 2

Vraag 35Doping in rioolwater

2 punten

Over het rioolonderzoek en het resultaat ervan worden drie uitspraken gedaan: 1 De geteste middelen worden gebruikt door professionele atleten tijdens het evenement in stad P. 2 In stad P is het drugsgebruik per inwoner gemiddeld groter dan in stad R. 3 De maximale concentratie DNP in het rioolwater tijdens het evenement in stad Q is meer dan 20 keer zo hoog als normaal.

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak wel of niet ondersteund wordt door de resultaten van het rioolonderzoek.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees eerst welke stoffen zijn gemeten en welke periode de grafiek laat zien.
  2. Zoek bij elke uitspraak de juiste stad, het juiste tijdvak en de stof in afbeelding 1.
  3. Gebruik de metingen uit het tweede weekend als vergelijkingspunt voor wat normaal is.
  4. Kies per nummer wel of niet en controleer of de grafiek die keuze echt toelaat.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Lees de assen en getallen goed af, en ga niet af op de indruk van de hoogte van de lijnen.
  • Let op dat je bij elk nummer een keuze maakt en geen enkel nummer overslaat.
  • Trek geen conclusie over een periode of stad als de grafiek daar geen gegevens over laat zien.
Gegevens uit grafieken aflezen en vergelijkenConclusies trekken uit meetresultatenHet gebruik van een controlegroep of referentiemeting

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 34Alle vragenVraag 36 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Op verzoek van het World Anti-Doping Agency (WADA) hebben wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam onderzoek gedaan naar dopinggebruik in de sport. Zij analyseerden het rioolwater in drie Nederlandse steden voor, tijdens en na een groot sportevenement. De concentratie van doping in rioolwater van een stad is een goede maat voor het gebruik van doping in die stad. In drie steden werd twee weken lang, dagelijks, meerdere keren per uur, een beetje rioolwater verzameld. Op de zaterdag van het eerste weekend van de onderzoeksperiode begon in elke stad een groot sportevenement: − in stad P, een grote stad, een atletiekevenement van vijf dagen voor professionele sporters − in stad Q, een middelgrote stad, een tweedaags bodybuilding-evenement voor amateurs − in stad R, een kleine stad, een eendaags bodybuildingevenement voor amateurs Het rioolwater werd in het laboratorium getest op verschillende stoffen. Afbeelding 1 toont de resultaten voor efedrine, norefedrine, DMAA (methylhexanamine) en DNP (2,4-dinitrofenol). afbeelding 1 Efedrine, norefedrine en DMAA zijn voor sporters verboden om te gebruiken. De werking van deze stoffen komt overeen met die van (nor)adrenaline, maar met een sterker effect. Norefedrine ontstaat ook als afbraakproduct na het gebruik van amfetamine, een harddrug. DNP wordt gebruikt om af te vallen. De stof is verboden voor consumptie. Efedrine, norefedrine, DMAA en DNP worden snel uitgescheiden, en komen via urine in het rioolwater terecht. De onderzoeksperiode besloeg twee weken (afbeelding 1). Bij een dergelijk onderzoek kan geen controlegroep worden gemaakt. Als controle worden daarom de metingen uit het tweede weekend van de onderzoeksperiode gebruikt.

Over het rioolonderzoek en het resultaat ervan worden drie uitspraken gedaan: 1 De geteste middelen worden gebruikt door professionele atleten tijdens het evenement in stad P. 2 In stad P is het drugsgebruik per inwoner gemiddeld groter dan in stad R. 3 De maximale concentratie DNP in het rioolwater tijdens het evenement in stad Q is meer dan 20 keer zo hoog als normaal.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak wel of niet ondersteund wordt door de resultaten van het rioolonderzoek.