Conjunctuur en werkloosheid
In deze les leer je hoe een daling van de vraag naar goederen en diensten leidt tot werkloosheid. Ook zie je hoe lonen en prijzen elkaar kunnen opdrijven.
De economie gaat op en neer. Dat noemen we de conjunctuur. Soms gaat het goed, soms gaat het slechter.
Als de bestedingen dalen, verkoopt een bedrijf minder. Consumptie, investeringen, export en overheidsbestedingen zijn samen de bestedingen. Een bedrijf dat minder verkoopt, produceert minder en heeft minder mensen nodig. Zo ontstaat conjuncturele werkloosheid. De oorzaak zit dan aan de vraagkant, niet bij de werknemers zelf.
Deze werkloosheid kan zichzelf versterken. Minder bestedingen betekent minder werk. Minder werk betekent minder inkomen. Minder inkomen betekent weer minder bestedingen. Dat is de vicieuze cirkel tussen bestedingen en werkgelegenheid.
Andersom kan er ook een loon/prijsspiraal ontstaan. De vraag stijgt of het aanbod daalt, en dan stijgt de prijs. Werknemers willen hogere lonen, omdat alles duurder wordt. Hogere lonen maken producten weer duurder. Dan stijgt de prijs opnieuw, en de spiraal gaat door.
Onthoud
Conjuncturele werkloosheid ontstaat door een daling of stagnatie van de bestedingen
Consumptie, investeringen, export en overheidsbestedingen vormen samen de bestedingen
Minder bestedingen leiden tot minder werk en dus meer werkloosheid
De vicieuze cirkel versterkt zichzelf via bestedingen, inkomen en werkgelegenheid
Bij een loon/prijsspiraal volgen loon- en prijsstijgingen elkaar op
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Je moet drie woorden kiezen die passen bij de arbeidsmarkt. De opdracht gaat over vraag en aanbod van arbeid.
- 1
De vraag naar arbeid komt van bedrijven. Zij willen mensen laten werken, dus het aantal banen.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat werkloosheid altijd door de werknemers zelf komt. Bij conjuncturele werkloosheid ligt de oorzaak vaak bij te weinig bestedingen.
Je zet de loon/prijsspiraal in de verkeerde volgorde. Begin bij de stijging van de vraag of de daling van het aanbod, en volg dan de pijlen.
Je denkt dat de vicieuze cirkel alleen over werkloosheid gaat. Bestedingen, inkomen en werkgelegenheid horen er allemaal bij.
Snel checken
In een land dalen de export en de overheidsbestedingen. Wat gebeurt er meestal met de werkloosheid?
Welke volgorde hoort bij een loon/prijsspiraal?