Overheid en bestuur
Dit onderwerp gaat over wat de overheid doet in de economie. Het komt op het examen terug omdat het laat zien welke rol de collectieve sector speelt.
De overheid is een grote speler in de economie. Ze maakt wetten, produceert goederen en diensten en besteedt geld. Al die activiteiten samen vormen de collectieve sector.
Het belangrijkste verschil zit in het soort goed. Een individueel goed, zoals een fiets of een pizza, koop je zelf. Een collectief goed is er voor iedereen tegelijk, zoals straatverlichting, veiligheid of een schoon park. Niemand kan zo'n goed makkelijk uitsluiten van gebruik. Daarom levert vaak de overheid het.
De collectieve sector bestaat uit de overheidssector en de gesubsidieerde sectoren. De overheidssector bestaat uit de rijksoverheid en de lagere overheden, zoals provincies, gemeenten en waterschappen. Gemeenten voeren landelijk en lokaal beleid uit.
Het parlement is het wetgevende en controlerende orgaan. Het bespreekt de rijksbegroting, die in de miljoenennota staat. Ook bezuinigingen, nationalisering en deregulering komen daar aan de orde.
De sociale zekerheid hoort ook bij de collectieve sector. Bij sociale verzekeringen betaal je premie. Sociale voorzieningen, zoals bijstand, worden betaald uit de algemene middelen van de overheid.
Onthoud
Een collectief goed is voor iedereen tegelijk beschikbaar en niemand kan makkelijk worden uitgesloten.
De collectieve sector bestaat uit de overheidssector en de gesubsidieerde sectoren.
Het parlement controleert de overheid en bespreekt de rijksbegroting in de miljoenennota.
Bij sociale verzekeringen betaalt men premie, terwijl sociale voorzieningen uit de algemene middelen komen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bereken het gemiddeld vermogen per huishouden in de nieuwe gemeente Rijkmere. Gebruik informatiebron 3 en schrijf de berekening op.
- 1
Het vermogen van Rijkwijk is 6.433 × € 230.000 = € 1.479.590.000.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen verwarren collectieve en individuele goederen, dus kijk of iedereen tegelijk gebruik kan maken en of iemand kan worden uitgesloten.
Premies en de algemene middelen worden vaak door elkaar gehaald, terwijl bijstand uit de algemene middelen komt en een WIA-uitkering uit premies wordt betaald.
Snel checken
Welk voorbeeld is een collectief goed?
Waaruit wordt bijstand betaald?