Overheid en gesubsidieerde sectoren
De overheid bepaalt mee hoe de gezondheidszorg, het onderwijs en het welzijnswerk werken. Dit onderwerp laat zien waarom de overheid geld uitgeeft en welke functies zij daarbij vervult.
In de gezondheidszorg, het onderwijs en het welzijnswerk betaalt de overheid een groot deel van de kosten. Zonder die steun zouden veel voorzieningen duur worden of verdwijnen.
De overheid vervult hierbij drie functies. Met de sociale functie zorgt zij dat iedereen toegang heeft tot zorg, onderwijs en hulp, ook wie weinig geld heeft. Met de economische functie helpt zij de markt goed te laten werken en houdt zij voorzieningen beschikbaar. Met de financiële functie haalt zij geld op via belastingen en besteedt zij dat aan deze sectoren.
Subsidie is geld dat de overheid geeft aan een instelling. Vaak hangt er wel een voorwaarde aan. Met subsidie kan een instelling haar prijzen lager houden of de kwaliteit op peil houden. De overheid stelt ook regels. Een zorginstelling moet bijvoorbeeld voldoen aan eisen over veiligheid en kwaliteit.
In de praktijk ontvangen scholen geld van het Rijk per leerling. Gemeenten betalen welzijnsorganisaties voor de hulp die zij aan mensen geven. Daardoor kunnen deze instellingen blijven werken, ook als de verkoop van hun diensten niet genoeg oplevert.
Onthoud
De overheid betaalt een groot deel van de kosten in de gezondheidszorg, het onderwijs en het welzijnswerk.
Met de sociale functie krijgen ook mensen met weinig geld toegang tot voorzieningen.
Subsidie gaat vaak samen met regels en kwaliteitseisen.
Scholen krijgen geld van het Rijk, welzijnsorganisaties krijgen geld van de gemeente.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een welzijnsorganisatie heeft kosten van 180.000 euro per jaar. Zij krijgt van de gemeente een subsidie van 150.000 euro.
- 1
Het tekort is de kosten min de subsidie: 180.000 − 150.000 = 30.000 euro.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat subsidie een lening is die terugbetaald moet worden. Beschrijf subsidie als geld dat de overheid geeft, vaak met voorwaarden.
Leerlingen zien de overheid alleen als betaler. Benoem ook de sociale en economische functie die de overheid vervult.
Leerlingen verwarren de gesubsidieerde sector met een sector die volledig door de markt wordt bepaald. Leg uit dat de overheid hier een groot deel van de kosten draagt.
Snel checken
Waarom bemoeit de overheid zich met de gezondheidszorg?
Een school krijgt van het Rijk geld per leerling. Wat zegt dit over de school?