Verrijkingsstof: het draagkrachtbeginsel, het profijtbeginsel en het schijventarief
Bij belastingen gaat het om de vraag wie wat betaalt en waarom. In dit onderwerp leer je de uitgangspunten van belastingheffing en de manier waarop het schijventarief werkt.
Belastingen moeten volgens de overheid eerlijk verdeeld worden. Daarvoor gebruikt men drie beginselen.
Het draagkrachtbeginsel zegt dat wie meer kan betalen, meer belasting betaalt. Het profijtbeginsel zegt dat wie profijt heeft van een voorziening, daarvoor betaalt. Het solidariteitsbeginsel zegt dat sterkere schouders meer dragen, zodat ook mensen met weinig geld goed terechtkunnen.
Bij de heffing kijk je naar het percentage dat iemand betaalt. Bij een proportionele belasting is het percentage voor iedereen gelijk. Bij een progressieve belasting stijgt het percentage als het inkomen stijgt. Bij een degressieve belasting daalt het percentage juist als het inkomen stijgt.
De inkomstenbelasting werkt met een schijventarief. Elke schijf van het inkomen heeft een eigen percentage. Het hogere deel van het inkomen wordt dus zwaarder belast. Een aftrekpost, zoals de zelfstandigenaftrek, verlaagt het belastbaar inkomen. Omdat dat een vast bedrag is, levert het relatief het meeste op voor lage inkomens.
Belastingontduiking is het niet opgeven van inkomen dat wel belastbaar is. Dat is strafbaar. Belastingontwijking is het gebruiken van wettelijke mogelijkheden om minder belasting te betalen. Het zwarte circuit is werk waarover niets wordt aangegeven. Het grijze circuit is werk dat deels wel en deels niet wordt aangegeven. Bij belastingvlucht verhuist iemand naar een land met lagere belastingen.
Onthoud
Het draagkrachtbeginsel: wie meer kan betalen, betaalt meer.
Het profijtbeginsel: wie profiteert van een voorziening, betaalt ervoor.
Het solidariteitsbeginsel: sterkere schouders dragen meer voor de samenleving.
Bij progressieve belasting stijgt het percentage met het inkomen, bij degressieve daalt het.
Ontduiking is illegaal, ontwijking is legaal.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je drie woorden kiezen over de zelfstandigenaftrek van Salma. Informatiebron 4 hoort bij de vraag.
- 1
Bij gat 1 let je op het belastbaar inkomen. De zelfstandigenaftrek is een aftrekpost, dus het belastbaar inkomen wordt lager.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat een vast bedrag aftrek voor hoge inkomens het grootst is, terwijl het voor een laag inkomen relatief meer betekent.
Leerlingen verwarren belastingontduiking met belastingontwijking, terwijl ontwijking met wettelijke middelen gebeurt en ontduiking verboden is.
Leerlingen lezen progressief als 'meer belasting in euro', terwijl het gaat om het percentage dat stijgt bij een hoger inkomen.
Snel checken
Wat zegt het draagkrachtbeginsel?
Bij een progressieve belasting met een schijventarief geldt: