Nivelleren en denivelleren
Inkomens zijn in Nederland niet gelijk verdeeld. Nivelleren en denivelleren beschrijven of die verschillen kleiner of groter worden, en dat hoort bij de achtergronden van het examen.
Nivelleren betekent dat de verschillen tussen inkomens kleiner worden. Denivelleren betekent dat de verschillen groter worden. Het gaat dus om de verhouding tussen de inkomens, niet om hoeveel mensen precies verdienen.
Er zijn verschillende manieren om inkomens te nivelleren. Bij een progressieve inkomstenbelasting betaalt iemand met een hoog inkomen een hoger percentage. Daardoor blijft er relatief minder over van hoge inkomens. Uitkeringen aan mensen met weinig inkomen helpen ook om de verschillen te verkleinen. Dat hoort bij de inkomensoverdrachten en de sociale zekerheid.
Subsidies en aftrekposten werken vaak andersom. Een aftrekpost levert iemand met een hoog inkomen meer op, omdat die persoon in een hoger tarief zit. Zo kan een aftrekpost de inkomens juist denivelleren. Bij een subsidie hangt het effect af van wie de subsidie precies krijgt.
Ook de manier van loonstijging telt mee. Bij een gelijk bedrag in euro's krijgt iedereen even veel erbij. Het verschil in euro's blijft dan gelijk, maar het verschil in procenten wordt kleiner. Bij een gelijk percentage wordt het verschil in euro's juist groter.
Onthoud
Nivelleren verkleint de verschillen tussen inkomens, denivelleren vergroot ze.
Een progressief tarief in de inkomstenbelasting nivelleert, omdat hoge inkomens een hoger percentage betalen.
Aftrekposten en sommige subsidies komen vaak hogere inkomens meer ten goede en denivelleren daardoor.
Uitkeringen en sociale zekerheid vallen onder inkomensoverdrachten en helpen om de verschillen te verkleinen.
Een loonstijging in euro's en een loonstijging in procenten hebben een ander effect op de verschillen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag reken je uit wat de 10% met de laagste inkomens gemiddeld per jaar verdient. Met die uitkomst laat je zien hoe ongelijk de inkomens zijn.
- 1
Met informatiebron 2 zie je dat de laagste 10% 2,1% van het totale inkomen ontvangt.
Veelgemaakte fouten
Nivelleren betekent niet dat iedereen even veel verdient. Het gaat om kleinere verschillen tussen de inkomens.
Een loonstijging in euro's is niet altijd nivellerend. Kijk daarbij ook naar wat er in procenten gebeurt.
Een aftrekpost helpt niet altijd mensen met een laag inkomen. Vaak profiteren hoge inkomens er meer van.
Snel checken
Wat betekent nivelleren van inkomens?
Welke maatregel nivelleert de inkomens?