Nominaal, reëel inkomen en prijscompensatie
Met dit onderwerp reken je uit of je loon echt meer waard wordt. Het gaat om de samenhang tussen nominaal inkomen, inflatie, reëel inkomen en prijscompensatie.
Het nominaal inkomen is het bedrag dat er op papier staat. Het reëel inkomen laat zien wat je met dat bedrag echt kunt kopen. Stijgen de prijzen, dan koop je met hetzelfde geld minder. Daarom moet de inflatie altijd in de berekening.
Bij benadering reken je zo: nominale verandering in procent minus inflatie in procent is de reële verandering in procent. Stijgt een loon met 4% en is de inflatie 2,5%, dan stijgt het reële inkomen met ongeveer 1,5%.
Prijscompensatie betekent dat werkgever en werknemers afspreken dat gestegen prijzen worden doorberekend in de nominale lonen. Zo blijft de koopkracht gelijk. Stijgt het loon minder dan de inflatie, dan daalt het reële inkomen.
De benaderingsformule geeft een schatting. Exact reken je met indexcijfers, bijvoorbeeld 102,77 gedeeld door 101,8. Bij kleine percentages is het verschil klein.
Onthoud
Nominaal inkomen is het bedrag dat je krijgt, reëel inkomen is wat je ervoor kunt kopen.
Bij benadering is de reële verandering gelijk aan de nominale verandering min de inflatie.
Een loonstijging van 4% bij een inflatie van 2,5% levert een reële stijging van ongeveer 1,5% op.
Met prijscompensatie worden gestegen prijzen doorberekend in de nominale lonen, zodat de koopkracht gelijk blijft.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Hoeveel procent stijgt de koopkracht van het maandinkomen van Jorgio de Witt in 2018? Zijn minimumloon gaat van € 1.625 naar € 1.670 en de inflatie is 1,8%.
- 1
Bereken eerst het verschil in loon: € 1.670 min € 1.625 is € 45.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen stoppen bij de nominale stijging, terwijl je de inflatie er altijd van af moet trekken.
Een stijging van € 45 is niet hetzelfde als 45%, want je moet het verschil delen door het oude bedrag.
Sommige leerlingen halen nominaal en reëel door elkaar, terwijl alleen het reële inkomen rekening houdt met prijsstijgingen.
Snel checken
Het nominaal inkomen stijgt met 4%. De inflatie is 2,5%. Hoeveel procent stijgt het reëel inkomen ongeveer?
Wat betekent prijscompensatie?