Biologie havo 2019 · tijdvak 1
Centraal examen, afgenomen op vrijdag 17 mei 2019.
- vragen
- 43
- punten
- 77
- N-term
- 0,8
Opgave 1Bungeejumpen
- 1Noteer de letter waarmee de hormoonklier wordt aangegeven die bij stress adrenaline afgeeft aan het bloed.Zelfregulatie van het organisme1p
- 2Welke bewering is juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 3Beredeneer aan de hand van afbeelding 4 dat Cathy na haar sprong tijdelijk geen kleur kon waarnemen.Zelfregulatie van het organisme2p
- 4Welk van de aangeven delen uit het bloed is of welke zijn voor dit onderzoek in de telling meegenomen? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D alleen 1 en 2 E all…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 5Welke conclusie kan met deze resultaten worden onderbouwd? A Bungeejumpen veroorzaakt niet voldoende stress om de afweer te beïnvloeden. B Bungeejumpen veroo…meerkeuzevervallen2p
Opgave 2Planten die vliegen vangen
- 6− Noteer een andere stikstofhoudende organische stof uit het lichaam van de fruitvlieg, − en noteer een enzym dat deze stof afbreekt.Stofwisseling van de cel2p
- 7Bij welk of welke van deze organismen zal de gelabelde stikstof door de onderzoekers zijn teruggevonden?Regulatie van ecosystemen2p
- 8Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en schrijf achter elk nummer of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.Interactie in ecosystemen2p
- 9Verklaar hoe de relatie met de vleesetende luis, groei van vlieëbos op voedselarme bodem mogelijk maakt.Regulatie van ecosystemen1p
- 10Leg uit hoe de waboom in de loop van de evolutie een steeds dikkere schors heeft gekregen.Soortvorming2p
Opgave 3Nierdonor bij leven
- 11− Noteer welke van de AB0-bloedgroepen Arno mag hebben om als donor voor zijn tweelingzus in aanmerking te komen. − Verklaar je antwoord.Afweer van het organisme2p
- 12Hoe groot is, op basis van afbeelding 1, de kans dat Arno dezelfde sets van HLA-allelen heeft als Marja? A 0% B 25% C 50% D 75% E 100%Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 13Welke cellen produceren de antistoffen? En welke cellen van het specifieke afweersysteem vallen cellen van een donornier aan? cellen die antistoffen cellen d…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 14Noteer de letters P, Q en R onder elkaar op je antwoordblad. Noteer achter elke letter aan welk bloedvat, of aan welk orgaan in het lichaam van Marja de chir…Stofwisseling van het organisme2p
Opgave 4Toch het haasje door klimaatverandering?
- 15− Noteer een biotische factor die selectiedruk uitoefent ten gunste van een witte vachtkleur in de winter. − Noteer een abiotische factor die de selectiedruk…Regulatie van ecosystemen2p
- 16Welke conclusie wordt ondersteund door de diagrammen? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Soortvormingmeerkeuze2p
Opgave 5Aquaponics
- 17Geef nog twee eigenschappen van het aquaponics-systeem waaruit blijkt dat de kringlopen niet gesloten zijn.Regulatie van ecosystemen2p
- 18Wat is de functie van het houten deksel? Het voorkomt dat… A te veel zuurstof uit de vistank diffundeert. B accumulatie van schadelijke stoffen in de vistank…Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 19In welke vorm nemen de meeste planten stikstof op? En welk proces voeren de bacteriën in de kleikorrels uit waardoor ammonium wordt omgezet in deze vorm? opn…Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 20Noem deze beide oorzaken.Stofwisseling van de cel2p
- 21Welke formule voor de tilapia-opbrengst is juist? A b = a + c × d B b = a + c / d C b = a + f × d D b = a + f / dStofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 22Geef twee argumenten aan de hand van tabel 1 waaruit blijkt dat zijn bewering onjuist is.Regulatie van ecosystemen2p
- 23Wie doet een juiste uitspraak? A geen van beiden B alleen Joey C alleen Tom D zowel Joey als TomRegulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
Opgave 6Rijst doneert menselijk bloedeiwit
- 24Welke van deze uitspraken kan de toename van de snelheid van de bloedstroom in de armader verklaren? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 25Leg uit dat de rode bloedcellen niet in gedestilleerd water kunnen worden teruggegeven.Stofwisseling van de cel2p
- 26Schrijf een biologisch juist antwoord op dat Carla hem kan geven om uit te leggen waarom Lorenzo nu al na twee weken weer mag doneren en vorig jaar pas na mi…Stofwisseling van het organisme2p
- 27Welke van deze functies heeft HSA? A functie 1 B functie 2 C functie 3 D functie 4Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 28Verklaar waardoor het HSA geproduceerd door bacteriën niet werkzaam is.Stofwisseling van de cel1p
- 29Noteer de organismen: bacterie, mens en rijstplant onder elkaar op je antwoordblad en schrijf achter elk organisme of het DNA van dit organisme in dit experi…Selectie2p
- 30Beschrijf voor elk van deze groepen wat de inhoud was van het infuus.Selectie2p
- 31Geef aan waarom plasmadonatie noodzakelijk blijft.Stofwisseling van het organisme1p
Opgave 7Smeerwortel
- 32Welke stof uit smeerwortel zou wondherstel kunnen stimuleren? Verklaar je antwoord.Zelforganisatie van cellen1p
- 33Noteer dit voordeel.Soortvorming1p
- 34Verklaar waardoor het drinken van smeerwortelthee een groter gezondheidsrisico vormt dan het leggen van een smeerwortelblad op een wondje.Stofwisseling van het organisme1p
- 35Waarom is het voor dit onderzoek belangrijk dat zelfbestuiving wordt voorkomen?Selectie1p
- 36Welke van deze uitspraken wordt ondersteund met dit onderzoek? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Soortvormingmeerkeuze2p
Opgave 8MERS
- 37Verklaar hoe het vocht in de longblaasjes de diffusie van zuurstof belemmert.Stofwisseling van het organisme1p
- 38Welke spieren trekken samen tijdens de uitademing? A alleen buikspieren en middenrifspieren B alleen buikspieren en bepaalde tussenribspieren C alleen midden…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 39Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of de betreffende rol wel of niet wordt vervuld door RNA in een nie…Zelforganisatie van cellen2p
- 40Bij welk van deze processen kan de verandering zijn ontstaan waardoor MERS-virussen nu ook menselijke cellen kunnen infecteren? A bij geen van beide B alleen…Selectiemeerkeuze2p
- 41Welke vorm van immuniteit hebben deze dromedarissen verworven voor dit virus? A kunstmatige actieve immuniteit B kunstmatige passieve immuniteit C natuurlijk…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 42Door welk proces komen stoffen uit het serum en het mengsel van viruseiwitten bij elkaar? A door actief transport B door diffusie C door endocytose D door os…Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
- 43Welke stoffen uit het serum van een dromedaris en welke stoffen uit het mengsel van viruseiwitten reageren bij het ontstaan van de neerslag (afbeelding 2b)? …Afweer van het organismemeerkeuze2p