Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2019 · tijdvak 1

Vraag 10Planten die vliegen vangen

2 puntenSoortvorming

De onderzoekers bepaalden aan het eind van het experiment of eiwitten in cellen van fruitvliegjes, luizen, spinnen en planten, de gelabelde stikstof bevatten.

Zoals op het examen

Over de relaties tussen de plant, de vleesetende luis, de spin en de fruitvliegjes worden drie uitspraken gedaan: 1 Tussen de vleesetende luis en de plant is sprake van mutualisme. 2 Tussen de vleesetende luis en de fruitvliegjes is sprake van parasitisme. 3 Tussen de spin en de fruitvliegjes is sprake van predatie.

Zoals op het examen

Door de relatie met de vleesetende luis kan vlieëbos op voedselarme bodem groeien.

Zoals op het examen

In de gebieden waar de struik vlieëbos voorkomt, ontstaan elke paar jaar natuurbranden. De struik kan deze branden overleven doordat het onderste gedeelte van de stam zich onder de grond bevindt. Andere soorten, zoals de waboom ( Protea nitida) , overleven doordat ze een dikke schors hebben. Hierdoor kunnen deze soorten na een brand opnieuw uitlopen.

Zoals op het examen

Leg uit hoe de waboom in de loop van de evolutie een steeds dikkere schors heeft gekregen.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 9Alle vragenVraag 11 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

De vlieëbos is een struikachtige plant die groeit in Zuid-Afrika. De bladeren van deze plant zijn begroeid met kleverige haren waaraan kleine insecten blijven kleven. Wetenschappers onderzochten wat het voordeel hiervan is voor de plant. Op vlieëbosplanten ( Roridula gorgonias, afbeelding 1 afbeelding 1) leven vleesetende luizen ( Pameridea roridulae ) die zich op hun hoge poten moeiteloos tussen de kleverige haren van de plant verplaatsen. Ze voeden zich met de door de plant gevangen insecten zoals fruitvliegjes (afbeelding 2). De vleesetende luizen worden gegeten door de spin Synaema marlothii , die zich ook voedt met door de plant gevangen insecten. afbeelding 2 Net als vleesetende planten groeit vlieëbos op vochtige, voedselarme bodems en vangt insecten. In tegenstelling tot vleesetende planten maakt vlieëbos geen enzymen om de insecten te verteren. Onderzoekers vroegen zich af welk voordeel de planten dan hebben van de energie die zij investeren in de afscheiding van de kleverige stof. Om dit te onderzoeken zetten ze een experiment op waarin ze fruitvliegjes voedsel gaven dat gelabelde organische stikstofverbindingen (met zwaar stikstof, 15 N) bevat. De vliegjes werden vervolgens vastgeplakt op de planten met vleesetende luizen. Gelabelde stikstof werd later aangetroffen in de weefsels van deze planten. Het bleek dat stikstof via de uitscheidingsproducten van de vleesetende luizen in de planten terechtkomt. Vleesetende luizen breken organische stikstofverbindingen van fruitvliegen af in hun verteringsstelsel. Stikstof komt onder andere voor in aminozuren en eiwitten.

De onderzoekers bepaalden aan het eind van het experiment of eiwitten in cellen van fruitvliegjes, luizen, spinnen en planten, de gelabelde stikstof bevatten.

Over de relaties tussen de plant, de vleesetende luis, de spin en de fruitvliegjes worden drie uitspraken gedaan: 1 Tussen de vleesetende luis en de plant is sprake van mutualisme. 2 Tussen de vleesetende luis en de fruitvliegjes is sprake van parasitisme. 3 Tussen de spin en de fruitvliegjes is sprake van predatie.

Door de relatie met de vleesetende luis kan vlieëbos op voedselarme bodem groeien.

In de gebieden waar de struik vlieëbos voorkomt, ontstaan elke paar jaar natuurbranden. De struik kan deze branden overleven doordat het onderste gedeelte van de stam zich onder de grond bevindt. Andere soorten, zoals de waboom ( Protea nitida) , overleven doordat ze een dikke schors hebben. Hierdoor kunnen deze soorten na een brand opnieuw uitlopen.

Leg uit hoe de waboom in de loop van de evolutie een steeds dikkere schors heeft gekregen.