Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2023 · tijdvak 1

Vraag 26Planten ‘horen’ bijen vliegen

1 punt

Teunisbloemen zijn in staat tot zelfbestuiving. Door meer bestuivers te lokken, wordt de kans op kruisbestuiving (met stuifmeel van een andere teunisbloem-plant) groter.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Lees de tekst rustig door en let op zinnen die iets voorspellen of verwachten.
  2. Een hypothese bevat vaak een als-dan-verband, dus zoek naar een voorwaarde en het bijbehorende gevolg.
  3. Bekijk daarna goed waar de gevonden zin begint, en controleer of het echt om de verwachting gaat.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Kijk niet alleen naar het regelnummer waar de zin eindigt, want het begin van de zin telt.
  • Kies niet meteen de regel waarin de proef of de meting wordt beschreven, want dat is geen verwachting.
  • Let op de vraag die de onderzoekers stellen, want een vraag is nog geen hypothese.
Hypothese en voorspellingGerichte tekstanalyseOnderzoeksopzet

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 25Alle vragenVraag 27 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Onderzoekers hebben ontdekt dat planten kunnen reageren op het geluid van passerende bestuivers. De onderzoekers lieten afbeelding 1 teunisbloemen (afbeelding 1) het geluid van een vliegende honingbij ‘horen’. De bloemen bleken in reactie daarop veel zoetere nectar te gaan produceren. Volgens de onderzoekers functioneren de bloemen van de plant als gehoororgaan. “We ontdekten dat de bloemen door deze geluiden gingen trillen”, zo schrijven de onderzoekers. Wat hun verder opviel, is dat de bloemen wel reageerden op de geluiden van bestuivers, maar niet op geluiden met een hogere frequentie. Nectar wordt gemaakt door klieren in de bloembeker en bevat een hoge concentratie aan suikers.

Teunisbloemen zijn in staat tot zelfbestuiving. Door meer bestuivers te lokken, wordt de kans op kruisbestuiving (met stuifmeel van een andere teunisbloem-plant) groter.

De onderzoekers schreven het volgende in hun publicatie: 1 Kunnen planten geluidsgolven waarnemen en daarop reageren? 2 Als dat zo is, zou een plant meer bestuivers kunnen lokken. 3 Stel dat planten de geluidsgolven van honingbijen kunnen opvangen 4 en dan hun nectar aantrekkelijker kunnen maken, dan verwachten we 5 dat de bloem zal gaan trillen en zoetere nectar zal produceren na 6 blootstelling aan het geluid van een vliegende honingbij. 7 We gebruikten teunisbloemen ( Oenothera drummondii ), waarvan de 8 honingbij de voornaamste bestuiver is. 9 We maten de trillingen van de bloembladeren en de suikerconcentratie 10 in de nectar in reactie op geluidsopnames van bestuivers en 11 synthetische geluiden van verschillende frequenties. 12 Wat blijkt: zowel het geluid van bestuivers als een synthetisch geluid 13 met een overeenkomstige frequentie veroorzaakt trillingen in de 14 bloembladeren die leiden tot een snelle toename in de 15 suikerconcentratie van de nectar.

In welke regel begint de zin die de hypothese van de onderzoekers bevat? A in regel 2 B in regel 3 C in regel 7 D in regel 9 E in regel 12