Passief en actief transport door het celmembraan
Stoffen komen op twee manieren door een celmembraan, passief of actief. Dit onderscheid komt vaak terug in examenvragen over de stofwisseling van cellen.
Een celmembraan laat sommige stoffen door en andere niet. Stoffen bewegen daarbij altijd van de ene kant naar de andere kant.
Passief transport
Bij passief transport beweegt een stof van een plek met een hoge concentratie naar een plek met een lage concentratie. Dit gaat vanzelf en kost geen energie. Kleine stoffen zoals zuurstof en koolstofdioxide passeren het membraan zo. Sommige stoffen hebben een kanaaleiwit nodig, maar ook dan kost het transport geen energie.
Actief transport
Bij actief transport gaat een stof tegen het concentratieverschil in. Dit kost energie. De cel haalt die energie uit ATP, dat bij dissimilatie ontstaat. Een pompeiwit in het membraan brengt de stof over. Zo kan de cel stoffen opnemen die in de omgeving maar in lage concentratie voorkomen.
Wat je moet onthouden
- Passief transport gaat met het concentratieverschil mee.
- Actief transport gaat ertegenin en gebruikt ATP.
Onthoud
Passief transport gaat van hoge naar lage concentratie en kost geen energie.
Actief transport gaat tegen het concentratieverschil in en kost energie uit ATP.
Pompeiwitten zijn nodig voor actief transport door het membraan.
Met de richting van het concentratieverschil herken je meestal het type transport.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit waarom beluchting van de bodem belangrijk is voor actief transport door cellen van plantenwortels.
- 1
Beluchting zorgt dat er meer zuurstof in de bodem komt.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat alle stoffen vanzelf door het membraan gaan, want tegen het concentratieverschil in gaat niet zonder energie.
Verwar dissimilatie niet met het transport zelf, want dissimilatie levert alleen de ATP die het transport van energie voorziet.
Snel checken
Wat heeft actief transport nodig dat passief transport niet nodig heeft?
Een stof gaat van een plek met een lage concentratie naar een plek met een hoge concentratie door het membraan. Welk type transport is dit?