Stofwisseling van de cel
Cellen nemen stoffen op, vervoeren ze, zetten ze om en geven stoffen weer af. Dat kost of levert energie, en enzymen sturen bijna alle stappen. Dit onderwerp komt terug in veel vragen over gezondheid en voeding.
Een cel leeft van stoffen. Hij neemt ze op, vervoert ze naar de plek waar ze nodig zijn, zet ze om en geeft afvalstoffen weer af. Zo houdt de cel zijn binnenmilieu stabiel. Dat heet homeostase.
Bij het omzetten van stoffen komt energie vrij of wordt energie gebruikt. Transport tegen een concentratiegradiënt in kost bijvoorbeeld energie. Daarom heeft een cel altijd energie nodig om stoffen te verplaatsen.
Bijna alle omzettingen verlopen via enzymen. Een enzym is een biokatalysator. Het versnelt een reactie zonder zelf te veranderen. Elk enzym past bij één soort substraat, omdat het substraat precies in de actieve plaats van het enzym past.
Omzettingen kun je onderverdelen in twee richtingen:
- Bij assimilatie bouwt de cel grote stoffen op uit kleine. Daarvoor is energie nodig.
- Bij dissimilatie breekt de cel grote stoffen af. Daarbij komt energie vrij.
Beide processen horen bij de stofwisseling van zowel prokaryoten als eukaryoten.
Onthoud
Een cel neemt stoffen op, transporteert ze, zet ze om en geeft ze af.
Transport en omzetting gebruiken energie.
Enzymen versnellen de reacties in de cel zonder zelf op te raken.
Assimilatie kost energie, dissimilatie levert energie op.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een spiercel haalt glucose uit het bloed en zet die om tot energie. Hieronder staan de stappen van de stofwisseling bij deze cel.
- 1
Opnemen: glucose gaat via het celmembraan de cel in.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat enzymen zelf energie leveren. Beschrijf liever dat enzymen de reactie versnellen en dat de energie uit het substraat komt.
Je verwart assimilatie met dissimilatie. Onthoud dat assimilatie opbouwen is en dissimilatie afbreken.
Je denkt dat transport altijd zonder energie gaat. Let op of de stof tegen een concentratiegradiënt in moet, want dan is energie nodig.
Snel checken
Welke rol hebben enzymen bij de stofwisseling van een cel?
Een cel pompt ionen tegen een concentratiegradiënt in. Wat is juist?