Metabolisme van micro-organismen in de biotechnologie
Micro-organismen gebruiken stoffen als voedsel en maken er andere stoffen van. De mens benut die stofwisseling bij het maken van brood, yoghurt en bier.
Bacteriën en gisten hebben een eigen stofwisseling. In de biotechnologie laat de mens ze werken voor producten die we nodig hebben.
Gist haalt energie uit suiker. Zonder zuurstof verloopt dat via gisting, een vorm van dissimilatie. Daarbij ontstaan ethanol en koolstofdioxide. Bij het bakken van brood zorgt het CO2 ervoor dat het deeg rijst. De ethanol verdampt grotendeels tijdens het bakken.
Melkzuurbacteriën werken bij yoghurt op een vergelijkbare manier. Ze zetten lactose om in melkzuur. Het melkzuur maakt de melk dikker en geeft de yoghurt zijn zure smaak. Hier moet het gas juist niet ontsnappen.
Bij bier en wijn gebruikt men ook gist. Hier is de ethanol het gewenste product. De mens stuurt het proces met temperatuur, zuurstof en voedingsstoffen. Zo bepaalt hij welk product ontstaat.
Onthoud
Micro-organismen gebruiken hun stofwisseling om stoffen om te zetten tot producten die wij willen.
Gisting zonder zuurstof is dissimilatie waarbij ethanol en koolstofdioxide ontstaan.
Bij brood zorgt het CO2 voor rijzing, bij bier is de ethanol het gewenste product.
Melkzuurbacteriën zetten lactose om in melkzuur, dat yoghurt zijn dikte en smaak geeft.
De mens bepaalt het eindproduct door de omstandigheden te sturen.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een bakker wil weten hoeveel ethanol en CO2 ontstaan als gist 180 gram glucose omzet bij gisting.
- 1
Gisting zonder zuurstof verloopt volgens de reactie C6H12O6 → 2 C2H5OH + 2 CO2.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat gist bij brood zuurstof maakt. Beter is te zeggen dat het gas CO2 is, dat ontstaat bij gisting.
Leerlingen verwarren gisting met verbranding. Beter is te onthouden dat gisting zonder zuurstof verloopt en dat er geen water ontstaat als eindproduct.
Snel checken
Waarom gebruikt een bakker gist bij het maken van brood?
Wat gebeurt er bij de productie van yoghurt met lactose?