Energie kan van vorm veranderen
Energie komt in verschillende vormen voor, en die vormen kunnen in elkaar overgaan. Dit is de basis van de stofwisseling in cellen, want een cel haalt energie uit voedsel en zet die om in werk en warmte.
Energie komt in verschillende vormen voor. Denk aan chemische energie in voedsel, bewegingsenergie van een rennende hond, warmte, licht en elektrische energie.
Energie kan van vorm veranderen. Dat heet energieomzetting. Bij elke omzetting komt een deel van de energie vrij als warmte. Die warmte kan de cel vaak niet meer gebruiken voor het werk dat de cel wil doen.
In een cel gebeurt dit voortdurend. Bij dissimilatie komt chemische energie uit glucose vrij en wordt een deel opgeslagen in ATP. Uit ATP komt daarna energie vrij voor bewegingen, voor transport van stoffen en om de cel op temperatuur te houden.
De belangrijkste regels:
- Energie gaat niet verloren, ze wordt omgezet.
- Een deel van de energie verschijnt als warmte.
- Planten zetten lichtenergie om in chemische energie in glucose.
Onthoud
Energie komt voor als chemische energie, bewegingsenergie, warmte, licht en elektrische energie.
Bij een energieomzetting verdwijnt geen energie, de energie verandert van vorm.
Bij elke omzetting ontstaat een deel warmte.
In cellen wordt chemische energie uit glucose omgezet in chemische energie in ATP en daarna in bewegingsenergie en warmte.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een cel verbruikt bij een reactie 500 J chemische energie uit ATP. Er komt 150 J bewegingsenergie uit de reactie.
- 1
Energie gaat niet verloren, dus de totale energie blijft gelijk.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken soms dat energie verdwijnt. Beter is te zeggen dat de energie is omgezet in een andere vorm, vaak warmte.
Leerlingen noemen alleen het gewenste resultaat, zoals bewegingsenergie. Beter is ook de warmte te benoemen die bij elke omzetting ontstaat.
Leerlingen verwisselen de richting van de omzetting. Beter is te kijken welke vorm er vóór de omzetting is en welke er na afloop is.
Snel checken
Een plant vangt zonlicht op en maakt daarmee glucose. Welke energieomzetting vindt plaats?
Bij het afbreken van ATP in een cel komt energie vrij. Welke uitspraak is juist?