Eiwitten hebben verschillende functies
Eiwitten doen veel van het werk in een cel en in het lichaam. Voor het examen moet je kunnen beschrijven welke verschillende functies eiwitten hebben.
Cellen bestaan voor een groot deel uit eiwitten. Die eiwitten doen niet allemaal hetzelfde werk. Elk eiwit heeft zijn eigen functie in de cel of in het lichaam.
Enkele belangrijke functies zijn:
- enzymen versnellen chemische reacties, zoals de afbraak van zetmeel
- transporteiwitten vervoeren stoffen door een membraan of door het bloed
- structuureiwitten geven een cel of weefsel steun en vorm
- receptoren herkennen signaalstoffen op het celoppervlak
- antistoffen binden aan ziekteverwekkers
Bij al deze eiwitten geldt hetzelfde principe. De functie hangt af van de bouw van het eiwit. Die bouw wordt bepaald door de volgorde van de aminozuren. Door die volgorde krijgt een eiwit een bepaalde driedimensionale vorm. Alleen met die vorm kan het eiwit zijn werk doen.
Een enzym past bijvoorbeeld maar op één specifieke stof. Daardoor is zijn functie zo precies. Zo kunnen eiwitten in dezelfde cel toch heel verschillende taken uitvoeren.
Onthoud
Eiwitten hebben verschillende functies, zoals katalyse, transport, steun en herkenning
De functie van een eiwit hangt af van zijn driedimensionale vorm
De vorm wordt bepaald door de volgorde van de aminozuren
Een enzym werkt alleen op één specifieke stof
In de tekst of bij de vraag kun je zien welk type eiwit wordt bedoeld
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een leerling vraagt welke functie amylase en hemoglobine hebben. Beide zijn eiwitten.
- 1
Amylase is een enzym, want het versnelt een chemische reactie.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat alle eiwitten dezelfde functie hebben. Beschrijf per eiwit welke taak het heeft.
Leerlingen noemen de functie zonder de bouw te koppelen. Leg uit dat de vorm van het eiwit bepaalt wat het kan doen.
Leerlingen verwarren een enzym met een transporteiwit. Let op of het eiwit een reactie versnelt of stoffen vervoert.
Snel checken
Welke functie heeft een enzym?
Waardoor kan een eiwit een bepaalde functie hebben?