Eiwitten bepalen het fenotype
Het fenotype is wat je van een organisme ziet en meet. Bij het examen moet je kunnen beschrijven hoe eiwitten dat fenotype bepalen.
Het fenotype is alle zichtbare en meetbare kenmerken van een organisme. Denk aan bloemkleur, lengte of haarkleur.
Het genotype is de erfelijke informatie in het DNA. Een gen is een stuk DNA met de code voor één eiwit.
Eiwitten bepalen het fenotype op twee manieren. Structuureiwitten geven cellen en weefsels hun vorm en stevigheid. Enzymen zorgen dat stoffen worden gemaakt of afgebroken. Welke enzymen in een cel werken, bepaalt dus welke stoffen er ontstaan.
Neem een plant met een gen voor een enzym dat een paarse kleurstof maakt. Heeft de plant een werkend enzym, dan is de bloem paars. Heeft de plant een ander allel dat geen werkend enzym maakt, dan is de bloem wit. Het verschil in fenotype komt door een verschil in eiwit.
De omgeving kan het fenotype ook beïnvloeden. Het begin ligt toch bij de eiwitten die de cel maakt.
Onthoud
Het fenotype zijn de zichtbare en meetbare kenmerken van een organisme.
Een gen bevat de code voor één eiwit.
Structuureiwitten bepalen de vorm en stevigheid van cellen en weefsels.
Enzymen bepalen welke stoffen in een cel worden gemaakt of afgebroken.
Een ander eiwit geeft dus vaak een ander fenotype.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een plant heeft een gen voor een enzym dat een witte stof omzet in een paarse kleurstof. De bloem van deze plant is wit. Waarom is de bloem wit?
- 1
Het gen bevat de code voor het enzym.
Veelgemaakte fouten
Verwar genotype en fenotype. Het genotype is de DNA-code, het fenotype zijn de zichtbare kenmerken.
Zeg niet dat een gen een kenmerk rechtstreeks maakt. Beschrijf dat het gen de code voor een eiwit bevat dat het kenmerk bepaalt.
Vergeet niet dat ook de omgeving het fenotype kan beïnvloeden. Noem dat er naast de eiwitten ook invloed van buiten is.
Snel checken
Welke stof bepaalt direct welke kenmerken een organisme heeft?
Een cel maakt een enzym dat suiker afbreekt. Het gen voor dit enzym is kapot. Welk gevolg past het best?