Eigenschappen van stamcellen
Stamcellen zijn de bron van nieuwe cellen in je lichaam. Voor het examen moet je de eigenschappen van stamcellen kunnen beschrijven, en dat begint met zelfvernieuwing en potentie.
Een stamcel kan twee dingen. Ze kan zichzelf vernieuwen door te delen. En ze kan zich ontwikkelen tot gespecialiseerde cellen.
Bij zelfvernieuwing maakt een stamcel bij elke deling twee dochtercellen. Eén dochtercel blijft een stamcel. Daardoor raakt de voorraad stamcellen niet op.
De andere dochtercel kan zich wel specialiseren. Dat noemen we differentiatie. Een stamcel met veel potentie kan zich tot veel verschillende celtypen ontwikkelen. Een stamcel met weinig potentie kan dat maar tot een paar celtypen.
Bij differentiatie worden bepaalde genen actief en andere juist niet. Dat heet genexpressie. Alle lichaamscellen hebben hetzelfde DNA, dus het verschil zit in welke genen worden afgelezen.
- Stamcellen delen zich en blijven stamcel
- Een dochtercel specialiseert zich door genexpressie
- Potentie bepaalt tot welke celtypen een stamcel zich kan ontwikkelen
Onthoud
Een stamcel kan zichzelf vernieuwen door te delen.
Bij de deling ontstaat ook een dochtercel die zich kan specialiseren.
Potentie bepaalt tot hoeveel verschillende celtypen een stamcel zich kan ontwikkelen.
Differentiatie berust op genexpressie, waarbij andere genen actief worden.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een bloedvormende stamcel in het rode beenmerg deelt zich. Welke eigenschappen van stamcellen zie je in deze deling?
- 1
In het beenmerg deelt de stamcel zich in twee dochtercellen.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat alle stamcellen evenveel celtypen kunnen vormen. Let op de potentie, want die verschilt per stamcel.
Leerlingen denken soms dat de stamcel verdwijnt bij een deling. Eén dochtercel blijft juist stamcel.
Celdeling en differentiatie worden vaak door elkaar gehaald. Bij differentiatie verandert vooral de functie van de cel, door andere genen af te lezen.
Snel checken
Een stamcel deelt zich en één van de dochtercellen blijft een stamcel. Welke eigenschap van stamcellen is dit?
Wat gebeurt er bij celdifferentiatie?