beschrijven dat DNA functioneert als universele drager van genetische informatie;

Sinds 2018 8× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2026.

DNA als drager van erfelijke informatie

DNA bevat de erfelijke informatie van elk organisme. Deze les legt uit hoe die informatie is opgeslagen en waarom dezelfde code bij bijna alle organismen werkt.

DNA is een lange keten van nucleotiden. Elk nucleotide bevat een base: A, T, G of C. De volgorde van die bases is de erfelijke informatie. Een stuk DNA met de informatie voor één eiwit noemen we een gen.

De cel leest de bases af in groepjes van drie, de codons. Elk codon staat voor één aminozuur, of voor een stopsignaal. Met de aminozuren bouwt de cel een eiwit. Zo bepaalt DNA welke eiwitten een cel maakt.

De code is bij bijna alle organismen hetzelfde. Mensen, planten, schimmels en bacteriën lezen DNA dus op dezelfde manier. Daarom noemen we DNA een universele drager van genetische informatie. Een menselijk gen kan in een bacterie werken en daar een menselijk eiwit laten maken.

  • DNA bestaat uit nucleotiden met de bases A, T, G en C.
  • Drie bases vormen samen één codon, dat één aminozuur codeert.
  • Bijna alle organismen gebruiken dezelfde code.

Onthoud

  • DNA bestaat uit nucleotiden met de bases A, T, G en C.

  • De volgorde van de bases bevat de erfelijke informatie.

  • Drie bases vormen één codon, dat één aminozuur codeert.

  • Bijna alle organismen gebruiken dezelfde genetische code, daarom is DNA universeel.

Voorbeeld uit een echt examen

none

Een bacterie krijgt een menselijk gen voor insuline. Waarom kan die bacterie daarna menselijke insuline maken?

  1. 1

    Het gen bestaat uit een volgorde van bases in het DNA.

Veelgemaakte fouten

  • Denk niet dat alleen dieren DNA hebben. Onthoud dat ook planten en bacteriën DNA bevatten.

  • Verwar het gen niet met het eiwit. Het gen is de volgorde van bases, het eiwit is het product dat daarna ontstaat.

  • Zeg niet dat bases eiwitten zijn. Bases vormen de code, en die code bepaalt de volgorde van aminozuren.

Snel checken

Waarom kunnen bacteriën een menselijk gen gebruiken om een menselijk eiwit te maken?

Welke uitspraak over DNA is juist?