Hoe ontstaat genetische variatie? Mutatie en recombinatie
Mutatie en recombinatie zorgen ervoor dat een populatie genetisch verschilt van het ene individu tot het andere. Zonder die variatie kan een populatie zich moeilijk aanpassen, en dat komt in het examen steeds terug.
Genetische variatie is het verschil in DNA tussen individuen van dezelfde populatie. Hoe groter die variatie, hoe groter de kans dat er individuen zijn die een verandering in het milieu overleven.
Er zijn twee manieren waarop de variatie in een populatie groter wordt. Het gaat om mutatie en recombinatie.
Bij een mutatie verandert de basenvolgorde in het DNA. Zo ontstaat een nieuw allel. Mutaties ontstaan toevallig. Ze kunnen schadelijk, neutraal of voordelig zijn.
Bij recombinatie komen bestaande allelen in nieuwe combinaties bij elkaar. Hierdoor krijgen nakomelingen andere combinaties van allelen dan hun ouders. Recombinatie maakt dus geen nieuwe allelen, maar wel nieuwe combinaties.
Samen zorgen mutatie en recombinatie ervoor dat de genetische variatie in een populatie toeneemt. Die variatie is de grondstof waarop selectie werkt.
Onthoud
Mutatie verandert de basenvolgorde van het DNA en maakt zo een nieuw allel.
Recombinatie zet bestaande allelen in nieuwe combinaties.
Mutaties ontstaan toevallig en zijn niet gericht op een voordeel.
Door mutatie en recombinatie neemt de genetische variatie in een populatie toe.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag leg je uit waarom het percentage resistente katoendaguiltjes laag blijft door de stroken met gewone katoenplanten.
- 1
In de tekst staat dat resistentie ontstaat door een mutatie in het gen voor de receptor. Het allel is recessief.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen zeggen dat recombinatie nieuwe allelen maakt, maar dat doet mutatie. Recombinatie zet bestaande allelen in nieuwe combinaties.
Mutaties ontstaan niet omdat een organisme ze nodig heeft. Schrijf dat mutaties toevallig ontstaan en niet gericht zijn op een voordeel.
Mutaties zijn niet altijd schadelijk. Ze kunnen ook neutraal of voordelig zijn, en dat hoort erbij.
Snel checken
Welke gebeurtenis zorgt ervoor dat een nieuw allel ontstaat?
Welke situatie vergroot de genetische variatie in een populatie het sterkst?