Genetische modificatie: gewenste genen overbrengen
Met genetische modificatie kun je een gewenst gen uit het ene organisme in het DNA van een ander organisme brengen. Bij het examen moet je kunnen beschrijven hoe zo'n genencombinatie ontstaat.
Bij genetische modificatie verandert de mens het DNA van een organisme. Het doel is een eigenschap die je wilt hebben, zoals het maken van een bepaald eiwit.
De stappen zijn in grote lijnen steeds hetzelfde:
- Eerst zoek je het gewenste gen en knip je het uit het DNA van het donororganisme.
- Daarna breng je het gen over naar het ontvangende organisme, vaak met behulp van een vector.
- Ten slotte bouw je het gen in het DNA van de ontvanger in, zodat het gen wordt afgelezen.
De genetische code is bij bijna alle organismen gelijk. Daarom werkt een menselijk gen ook in een bacterie, een gist of een plant. De ontvanger leest het gen af en maakt het eiwit van dat gen.
So ontstaat een genencombinatie die in de natuur niet voorkomt. Bij de rijst gebeurt dat met Agrobacterium tumefaciens. Deze bacterie brengt van nature DNA in plantcellen. De onderzoekers gebruiken die eigenschap om het menselijke gen in de rijstplant te krijgen.
Let op het verschil tussen het donororganisme en de ontvanger. Het gen komt uit het donor, maar het gemodificeerde organisme is de ontvanger. Alleen de ontvanger heeft dan een veranderd DNA.
Onthoud
Een gewenst gen wordt uit het donororganisme gehaald en in het DNA van de ontvanger gebracht.
De genetische code is bij bijna alle organismen gelijk, daardoor kan een vreemd gen worden afgelezen.
Een vector brengt het gen over naar de ontvanger, bij rijst is dat Agrobacterium tumefaciens.
Het gemodificeerde organisme heeft een genencombinatie die in de natuur niet voorkomt.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je per organisme aangeven of het DNA genetisch is gemodificeerd in dit experiment.
- 1
In de tekst staat dat bacteriën zijn gemodificeerd, zodat ze HSA gaan produceren. Het DNA van de bacterie is dus gemodificeerd: wel.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat de mens die het gen levert ook gemodificeerd is. Kijk juist naar de ontvanger, want daar wordt het DNA veranderd.
Je denkt dat een vector zelf het eiwit maakt. Een vector draagt het gen alleen over naar de ontvanger.
Snel checken
Waarom maakt een gemodificeerde bacterie menselijk albumine?
Welke rol heeft Agrobacterium tumefaciens bij de rijstplant?