Homeostase: de bijdrage van longen, lever, nieren, huid, zenuwstelsel en hormoonstelsel
Het lichaam houdt waarden zoals temperatuur en bloedsuikergehalte binnen een smal bereik. Bij het examen gaat het over de manier waarop organen en stelsels dit mogelijk maken.
Het lichaam houdt een aantal waarden constant, zoals de lichaamstemperatuur, het glucosegehalte en de water- en zoutbalans. Dit heet homeostase. Meerdere organen en stelsels werken hierbij samen.
De longen zorgen dat zuurstof in het bloed komt en koolstofdioxide eruit gaat. Via de longen verlies je ook een deel van de warmte en waterdamp.
De lever slaat glucose op als glycogeen. Als het bloedsuikergehalte daalt, maakt de lever weer glucose vrij. De lever maakt ook ureum uit afgebroken eiwitten.
De nieren filteren het bloed. Ze regelen de hoeveelheid water en zouten en scheiden afvalstoffen zoals ureum af via de urine.
De huid regelt de warmteafgifte. Bij warmte worden de bloedvaten in de huid wijder en gaat het lichaam zweten. Bij kou gebeurt het omgekeerde.
Het zenuwstelsel reageert snel. Receptoren melden een verandering aan de hersenen, en de hersenen sturen een signaal naar spieren of organen. Het hormoonstelsel werkt trager, maar het effect duurt langer. Hormonen worden via het bloed naar doelorganen gebracht. Insuline verlaagt bijvoorbeeld het bloedsuikergehalte.
Onthoud
Homeostase betekent dat het lichaam een waarde binnen een vast bereik houdt.
Longen regelen de gasuitwisseling en geven ook warmte en vocht af.
Lever en nieren regelen respectievelijk de glucosevoorraad en de afvoer van afvalstoffen.
Het zenuwstelsel reageert snel, het hormoonstelsel werkt trager maar langer.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je drie keuzes invullen in het schema over de stijgende hartslag van Brandon. Het gaat om een verklaring die klopt.
- 1
Stap 1: De lichaamstemperatuur stijgt boven de normwaarde, dus de normwaarde wordt overschreden.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zeggen vaak dat de lichaamstemperatuur 'gewoon stijgt' zonder de normwaarde te noemen. Noem liever de normwaarde en of die wordt overschreden of niet.
Leerlingen verwarren hormonale en neurale regulatie. Zenuwen geven snelle signalen via zenuwcellen, hormonen werken trager via het bloed.
Snel checken
Welk orgaan verwijdert ureum uit het bloed?
Welke stof zorgt ervoor dat het bloedsuikergehalte daalt na een maaltijd?