Regelkringen: hoe het lichaam zichzelf bijstuurt
Bij deze les leer je wat de principes van een regelkring zijn. Dat is de basis om homeostase te begrijpen, en het komt terug in het centraal examen bij sport en voeding.
Het lichaam probeert een stabiele toestand vast te houden. Dat heet homeostase. Om dat voor elkaar te krijgen werkt het lichaam met regelkringen.
Een regelkring heeft altijd dezelfde onderdelen. Er is een receptor die een verandering meet. Er is een regelcentrum dat de gemeten waarde vergelijkt met de gewenste waarde, de setpoint. En er is een effector die iets doet om de waarde terug te brengen naar de setpoint.
De regelkring werkt door terugkoppeling. Bij een negatieve terugkoppeling zorgt het effect van de reactie ervoor dat de verandering weer kleiner wordt. Zo blijft de waarde binnen een bepaald bereik. Dit is het gewone principe bij homeostase.
Een positieve terugkoppeling versterkt juist de verandering. Die komt minder vaak voor en zorgt er niet voor dat de toestand stabiel blijft.
Als je een vraag over een regelkring krijgt, zoek dan eerst de setpoint en de verandering in de tekst of het schema. Bepaal daarna welke stap de verandering tegenwerkt.
Onthoud
Een regelkring bestaat uit een receptor, een regelcentrum en een effector.
Het regelcentrum vergelijkt de gemeten waarde met de setpoint.
Bij negatieve terugkoppeling wordt de verandering tegengewerkt.
Homeostase berust meestal op negatieve terugkoppeling.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een lichaam wordt warm, bijvoorbeeld tijdens het sporten. Beschrijf met de principes van een regelkring hoe het lichaam de temperatuur weer omlaag brengt.
- 1
De receptor meet de temperatuur en stuurt een signaal naar het regelcentrum.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen de setpoint als de waarde die nu gemeten wordt. Bepaal de setpoint als de gewenste waarde waar het lichaam naartoe wil.
Leerlingen verwarren negatieve en positieve terugkoppeling. Kijk of het effect de verandering verkleint of juist vergroot.
Snel checken
Wat is de functie van het regelcentrum in een regelkring?
Bij negatieve terugkoppeling wordt een verandering van een waarde...