Hormoonklieren en hun hormonen
Hormoonklieren zorgen ervoor dat het lichaam bij inspanning en na het eten de juiste stoffen in het bloed houdt. In het examen moet je bij elke klier weten welk hormoon hij maakt en wat dat hormoon doet.
Een hormoonklier maakt hormonen en geeft die af aan het bloed. Zo'n klier heet een endocriene klier, omdat er geen afvoerbuis is. Het bloed brengt het hormoon naar het hele lichaam. Alleen cellen met de juiste receptoren reageren erop.
De belangrijkste klieren en hun hormonen zijn:
- Het bijniermerg maakt adrenaline. Dit hormoon verhoogt de hartslag en maakt glucose vrij uit de lever, zodat er meer energie beschikbaar is.
- De bijnierschors maakt cortisol. Cortisol verhoogt de bloedsuikerspiegel en helpt bij langdurige inspanning of stress.
- De alvleesklier maakt insuline en glucagon. Insuline verlaagt de bloedsuikerspiegel. Glucagon verhoogt de bloedsuikerspiegel.
- De schildklier maakt thyroxine. Dit hormoon bepaalt hoe snel de stofwisseling verloopt.
Bij de alvleesklier werken insuline en glucagon tegengesteld. Zo houdt het lichaam de bloedsuikerspiegel binnen een vaste bandbreedte, ook na een maaltijd of tijdens het sporten.
Onthoud
Hormoonklieren geven hormonen af aan het bloed.
Insuline verlaagt de bloedsuikerspiegel en glucagon verhoogt hem.
Adrenaline uit het bijniermerg bereidt het lichaam voor op inspanning.
Thyroxine uit de schildklier bepaalt het tempo van de stofwisseling.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Na een maaltijd met veel suiker stijgt de bloedsuikerspiegel. Beschrijf hoe de alvleesklier deze daarna weer laat dalen.
- 1
Na de maaltijd komt glucose uit de darm in het bloed, en de bloedsuikerspiegel stijgt.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat een hormoon alleen op de eigen klier werkt. Een hormoon werkt op alle cellen die de juiste receptor hebben, ook op verre plekken.
Verwar insuline niet met glucagon. Onthoud dat insuline de bloedsuikerspiegel verlaagt en glucagon hem verhoogt.
Haal adrenaline niet uit de bijnierschors. Adrenaline komt uit het bijniermerg, en cortisol komt uit de bijnierschors.
Snel checken
Welke uitspraak over insuline en glucagon klopt?
Een leerling heeft een te traag werkende schildklier. Wat is het effect op de stofwisseling?