Afweer van het organisme
Het lichaam beschermt zich tegen ziekteverwekkers met verschillende organen en cellen. Dit onderwerp komt op het examen terug, dus je moet bouw, werking en functie van deze onderdelen kunnen beschrijven.
Het lichaam heeft twee soorten afweer. De aspecifieke afweer werkt altijd en tegen alles wat binnendringt. De specifieke afweer richt zich op één bepaalde ziekteverwekker.
Aspecifieke afweer
De huid is een fysieke barrière die bacteriën tegenhoudt. Slijmvliezen in neus en luchtwegen vangen stof en bacteriën. Maagzuur doodt veel bacteriën die met voedsel binnenkomen.
Fagocyten zijn witte bloedcellen die ziekteverwekkers opnemen en verteren. Macrofagen zijn een voorbeeld. Dit proces heet fagocytose.
Specifieke afweer
Lymfocyten zijn witte bloedcellen met een eigen taak. B-cellen herkennen een antigeen en delen zich dan in plasmacellen. Plasmacellen maken antistoffen die aan de ziekteverwekker binden. T-cellen herkennen geïnfecteerde cellen en doden die.
Lymfeklieren, de milt en de thymus bevatten veel lymfocyten. In de lymfeklieren ontmoeten lymfocyten de ziekteverwekkers. Zo kan de afweer goed op gang komen.
Bij een tweede infectie met hetzelfde antigeen reageert het lichaam sneller. Dat komt door geheugencellen die na de eerste infectie zijn overgebleven.
Onthoud
De huid en slijmvliezen vormen de eerste barrière tegen ziekteverwekkers.
Fagocyten nemen ziekteverwekkers op en verteren ze.
B-cellen maken plasmacellen, en die maken antistoffen.
T-cellen doden cellen die door een virus zijn geïnfecteerd.
Lymfeklieren, de milt en de thymus bevatten de lymfocyten.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een bacterie komt via een snijwond in het lichaam. Beschrijf welke cellen en organen daarbij een rol spelen.
- 1
De huid is bij de snijwond beschadigd, dus de fysieke barrière werkt daar niet meer.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen de huid als enige barrière, terwijl ook slijmvliezen en maagzuur tot de aspecifieke afweer horen. Noem daarom alle drie.
Leerlingen verwarren B-cellen met plasmacellen. Beschrijf B-cellen als de cellen die zich delen en plasmacellen als de cellen die antistoffen maken.
Leerlingen denken dat antistoffen zelf ziekteverwekkers opeten. Leg uit dat antistoffen binden en de ziekteverwekker zo onschadelijk maken of markeren.
Snel checken
Welke cel maakt antistoffen?
Welk onderdeel van de afweer is aspecifiek?