Energiestromen in een ecosysteem
Bij energiestromen gaat het om de weg die energie door een ecosysteem aflegt. Dit onderwerp komt terug in vrijwel elke vraag over voedselwebs op het examen.
Energie stroomt door een ecosysteem in één richting. De zon levert de energie. Planten en algen vangen een deel daarvan op en bouwen het om tot voedsel.
Daarna gaat de energie van de ene schakel naar de volgende, via eten en gegeten worden. Bij elke overdracht verdwijnt een groot deel als warmte. Daarom is er op elke volgende schakel minder energie beschikbaar.
In een voedselweb teken je de energiestroom met pijlen. Een pijl wijst altijd van de prooi naar het roofdier, dus van het voedsel naar degene die het eet. Zo zie je meteen waar de energie naartoe gaat.
Stoffen blijven wel in de kringloop. Reducenten zoals bacteriën en schimmels breken dood materiaal af, zodat de stoffen weer beschikbaar komen. Energie kan dat niet. Ze gaat uiteindelijk verloren als warmte.
- Zon: de bron van alle energie
- Producenten: planten en algen die met zonlicht voedsel maken
- Consumenten: dieren die andere organismen eten
- Reducenten: bacteriën en schimmels die dood organisch materiaal afbreken
Onthoud
Alle energie in een ecosysteem komt uiteindelijk van de zon.
Energie stroomt in één richting en wordt niet hergebruikt.
Bij elke overdracht gaat een groot deel verloren als warmte.
Pijlen in een voedselweb wijzen van prooi naar roofdier.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Gevraagd is een voedselweb van de zeven genoemde soorten of groepen, met pijlen die de richting van de energiestroom aangeven.
- 1
Noteer de zeven soorten of groepen elk apart: plantaardig plankton, dierlijk plankton, sardines, ansjovissen, zeehonden, witte haai en orka's.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen tekenen de pijl van roofdier naar prooi. Teken de pijl juist van de prooi naar het roofdier, want zo stroomt de energie.
Leerlingen zetten een roofdier als producent onderaan. Zet alleen planten en algen onderaan, want alleen die maken zelf voedsel met zonlicht.
Snel checken
In de Valsbaai eten sardines dierlijk plankton en zeehonden eten sardines. Welke pijl klopt in het voedselweb?
Welke uitspraak over energie in een ecosysteem is juist?