Energiestroom in een ecosysteem
Alle energie in een ecosysteem komt van de zon en stroomt daarna door de voedselketen. Bij het centraal examen moet je kunnen beschrijven welke processen en organismen die energiestroom bepalen.
Zonne-energie komt het ecosysteem binnen
Alle energie in een ecosysteem komt van de zon. Planten, algen en cyanobacteriën vangen zonlicht op. Met fotosynthese maken ze er glucose van. Zo wordt zonne-energie chemische energie in organische stoffen. Deze organismen heten producenten.
Energie gaat van schakel naar schakel
Consumenten krijgen energie door andere organismen op te eten. Herbivoren eten planten. Carnivoren eten andere dieren. Omnivoren eten allebei. Reducenten, zoals bacteriën en schimmels, breken dode resten en uitwerpselen af. Ook zij halen daar energie uit.
Energie gaat verloren
Bij elke overdracht gaat energie verloren. Organismen hebben energie nodig om te bewegen, te groeien en hun lichaamstemperatuur op peil te houden. Dat gebeurt bij celademhaling. Daarbij komt energie vrij als warmte, en die warmte verlaat de keten. Ook wordt niet alles opgegeten of verteerd. Daarom krijgt elke volgende schakel minder energie. Vaak gaat er ongeveer 90% verloren.
Energie stroomt één kant op
- Energie komt van de zon en stroomt via producenten en consumenten.
- Reducenten halen energie uit dode resten.
- Uiteindelijk verlaat de energie het ecosysteem als warmte.
Stoffen blijven in de kringloop. Energie niet. Ze stroomt steeds door en verdwijnt uiteindelijk als warmte.
Onthoud
Producenten zetten zonne-energie om in chemische energie met fotosynthese.
Herbivoren, carnivoren en omnivoren krijgen energie door andere organismen te eten.
Reducenten halen energie uit dode resten en uitwerpselen.
Bij celademhaling komt energie vrij als warmte, en die verlaat het ecosysteem.
Voorbeeld uit een echt examen
none
In een weiland leggen planten per jaar 10.000 kJ zonne-energie vast. Hoeveel procent van die energie komt uiteindelijk bij de carnivoren terecht, als herbivoren 1.000 kJ opeten en carnivoren daarvan 100 kJ?
- 1
Eerst is de energie van de planten 10.000 kJ.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat energie in een kringloop terugkomt, zoals stoffen. Beter is het om te zeggen dat energie één kant op stroomt en als warmte wegvloeit.
Reducenten worden vaak vergeten als onderdeel van de energiestroom. Denk eraan dat zij energie uit dode resten halen en dat de energie daarna als warmte verdwijnt.
Snel checken
Welk organisme zet zonne-energie om in chemische energie?
Waarom wordt er in een voedselketen steeds minder energie doorgegeven?