Regulatie van ecosystemen: verstoring van energiestromen
Een ecosysteem werkt alleen als er steeds energie binnenkomt en doorstroomt. Deze les laat zien wat er gebeurt als die energiestroom verstoord raakt, en waarom dat voor het hele ecosysteem gevolgen heeft.
Een ecosysteem heeft energie nodig. Die energie komt van de zon. Planten en algen vangen een deel van het zonlicht op en leggen het vast in suikers door fotosynthese. Zij zijn de producenten.
Dieren die planten of andere dieren eten zijn consumenten. Zij halen energie uit hun voedsel, maar gebruiken een groot deel voor bewegen en voor het op peil houden van hun lichaamstemperatuur. Die energie verdwijnt als warmte. Daarom wordt op elke schakel van de voedselketen minder energie doorgegeven.
Energie stroomt dus in één richting. Ze gaat van de zon naar de producenten, daarna naar de consumenten en uiteindelijk naar de reducenten. De energie verlaat het ecosysteem als warmte. Materie blijft wel in de kringloop.
Wat gebeurt er als deze stroom verstoord wordt? Als de producenten minder zonlicht vangen, komt er minder energie het ecosysteem binnen. Het voedsel voor de consumenten wordt schaarser. Hun populaties nemen af, en daarmee ook de populaties van de dieren die van hhen leven. Zo werkt een verstoring door in de hele voedselketen.
Oorzaken van zo'n verstoring zijn bijvoorbeeld troebel water, het kappen van bos of het verdwijnen van een belangrijke soort. Hoe korter de voedselketen en hoe minder soorten er zijn, hoe groter het gevolg van een verstoring.
Onthoud
Energie komt van de zon en stroomt maar één kant op.
Producenten leggen energie vast door fotosynthese.
Bij elke overgang naar de volgende schakel gaat een groot deel van de energie verloren als warmte.
Als producenten minder energie vastleggen, krijgt de hele voedselketen minder energie.
Een verstoring leidt tot dalende populaties en een minder stabiel ecosysteem.
Voorbeeld uit een echt examen
none
In een vijver worden veel waterplanten niet meer goed belicht door troebel water. Wat zijn de gevolgen voor de energiestroom in de vijver?
- 1
Door het troebele water krijgen de waterplanten minder zonlicht.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat energie in kringloop gaat. Zeg beter dat energie als warmte het ecosysteem verlaat en dat alleen materie kringloopt.
Leerlingen halen producenten en consumenten door elkaar. Bedenk dat producenten zelf energie uit zonlicht vastleggen en consumenten energie uit andere organismen halen.
Sommigen noemen alleen het verdwijnen van een soort als oorzaak. Denk ook aan minder zonlicht, minder voedsel of het wegvallen van reducenten.
Snel checken
Een deel van een bos wordt gekapt. Wat is het directe gevolg voor de energiestroom in dit ecosysteem?
Een konijn eet gras. Wat gebeurt er met de energie uit het gras die het konijn opneemt?