Soortvorming door reproductieve isolatie
Een nieuwe soort ontstaat wanneer groepen organismen niet meer met elkaar kunnen of willen paren. Dat heet reproductieve isolatie, en het is de kern van soortvorming.
Een soort is een groep organismen die onderling vruchtbare nakomelingen kan krijgen. Soorten blijven apart doordat ze niet met elkaar kruisen. Dat noemen we reproductieve isolatie.
Reproductieve isolatie kan vóór de bevruchting optreden. Dat heet prezygotische isolatie. Voorbeelden zijn:
- geografische isolatie: de groepen leven in verschillende gebieden
- gedragsisolatie: de dieren herkennen elkaar niet als partner
Reproductieve isolatie kan ook na de bevruchting optreden. Dan zijn de nakomelingen onvruchtbaar of slecht levensvatbaar.
Soortvorming begint vaak met de scheiding van een populatie. In elke groep ontstaan verschillen door mutaties en selectie. Zolang de groepen niet kruisen, kunnen die verschillen zich ophopen. Na lange tijd kunnen de groepen niet meer met elkaar paren. Dan zijn het twee aparte soorten.
Onthoud
Een soort is een groep die onderling vruchtbare nakomelingen krijgt.
Reproductieve isolatie betekent dat groepen geen genen meer uitwisselen.
Prezygotische isolatie voorkomt de bevruchting, postzygotische isolatie maakt de nakomelingen onvruchtbaar.
Verschillen tussen de groepen ontstaan door mutaties en selectie en stapelen zich op.
Na lange isolatie zijn de groepen twee aparte soorten.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een populatie vogels leeft op één grote vlakte. Daarna splitst een nieuwe rivier de populatie in twee groepen die elkaar niet meer ontmoeten.
- 1
De rivier scheidt de populatie in twee groepen zonder uitwisseling van genen.
Veelgemaakte fouten
Een soort ontstaat niet omdat dieren zich aan een omgeving willen aanpassen. Verschillen ontstaan door toevallige mutaties en door selectie.
Een barrière alleen maakt nog geen nieuwe soort. Pas als de groepen zich niet meer kunnen voortplanten, zijn het aparte soorten.
Groepen die er anders uitzien, zijn niet automatisch aparte soorten. Kijk of hun nakomelingen nog vruchtbaar zijn.
Snel checken
Twee populaties vogels hebben verschillende zangpatronen en paren daardoor niet met elkaar. Welke vorm van reproductieve isolatie is dit?
Waarom leidt een lange scheiding tussen twee groepen vaak tot twee soorten?