Biologie vmbo gl/tl 2018 · tijdvak 2
Centraal examen, afgenomen op maandag 18 juni 2018.
- vragen
- 49
- punten
- 61
- N-term
- 0,7
Opgave 1Katten
- 1De ogen van katten hebben dezelfde twee typen zintuigcellen als mensen. Een kat heeft méér zintuigcellen van het type dat bij weinig licht prikkels kan verwe…Reageren op prikkels1p
- 2Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken over de terugkaatsing van licht in de ogen van katten. Kruis bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Reageren op prikkelsuitwerkbijlage1p
- 3Klieren geven verteringssappen met enzymen af aan de inhoud van de delen Q en R van het verteringsstelsel. Schrijf de namen op van twee van die verteringssap…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
- 4In deel S van het verteringskanaal worden de meeste verteerde voedingsstoffen opgenomen in het bloed. Hoe heet dit deel van het verteringskanaal?Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
Opgave 2Slikken
- 5Slikken is een reflex die optreedt als zintuigcellen achter op de tong geprikkeld worden. Om deze slikreflex te laten plaatsvinden, worden impulsen langs zen…Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 6In de afbeelding zie je enkele delen in het hoofd en de hals die betrokken zijn bij het slikken. Eén van die delen is de huig.Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
Opgave 3Ivf-behandeling
- 7In de afbeelding zie je enkele organen van een vrouw. P Q R S T Geef de letter én de naam van het orgaan waarin een bevruchte eicel wordt geplaatst bij een i…Van generatie op generatie1p
- 8Van een vrouw die in aanmerking wil komen voor een ivf-behandeling wordt de urine onderzocht. In de urine worden cellen met een celkern aangetroffen. Kunnen …Cellen staan aan de basismeerkeuze1p
- 9Als een vrouw ook na een ivf-behandeling niet zwanger raakt, kan het zijn dat haar baarmoederslijmvlies te dun is voor een zwangerschap. Leg uit waardoor een…Van generatie op generatie1p
- 10In het baarmoederslijmvlies bevinden zich onder andere bloedvaten en slijmvliescellen. Bestaat het baarmoederslijmvlies uit één type weefsel? Leg je antwoord…Cellen staan aan de basis1p
Opgave 4Kinkhoest
- 11Baby Fanny krijgt haar eerste vaccinatie tegen kinkhoest. Zij en haar moeder zijn nog niet in aanraking geweest met kinkhoestbacteriën. Hieronder zie je vier…Bescherming en antistoffenmeerkeuze1p
- 12Als een vrouw tegen het eind van haar zwangerschap wordt ingeënt tegen kinkhoest, dan is de baby vlak na de geboorte beschermd tegen deze ziekte. Leg uit waa…Bescherming en antistoffen2p
Opgave 5De kokospalm
- 13De bloemen van de kokospalm worden zowel door de wind als door insecten bestoven. In de informatie hierboven kun je eigenschappen van de bloemen vinden die k…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND2p
- 14Als een bloemsteel van een kokospalm wordt afgesneden, loopt er zoet sap uit. In dit sap zit veel glucose. Cellen van de kokospalm maken deze glucose met beh…Cellen staan aan de basis1p
- 15In de afbeelding zie je een doorgesneden kokosnoot. In de kokosnoot bevindt zich een kiempje.Van generatie op generatiemeerkeuze1p
- 16Stuifmeel van een mannelijke bloem kan een vrouwelijke bloem van dezelfde kokospalm bevruchten. Hierna ontstaat een kokosnoot waaruit een jonge kokospalm kan…Van generatie op generatiemeerkeuze1p
Opgave 6Netwerk van schimmeldraden
Opgave 7HPV
- 18Is inenting met het HPV-vaccin actieve immunisatie of passieve immunisatie? Leg je antwoord uit.Bescherming en antistoffen1p
- 19HPV kan ook bij jongens ziekten veroorzaken. Sinds men begonnen is met het inenten van meisjes is ook het aantal ziektegevallen door HPV bij jongens afgenome…Bescherming en antistoffen2p
Opgave 8Labradors fokken
- 20Peter is een labrador van het type 1. Welk type labrador is Rosa?Erfelijkheid en evolutie1p
- 21Is Peter voor de eigenschap vachtkleur homozygoot of heterozygoot? Leg je keuze uit met behulp van de informatie.Erfelijkheid en evolutie1p
- 22Een mannetje van type 1 wordt gekruist met een vrouwtje van type 1. Uit een echo blijkt dat het vrouwtje zwanger is van twaalf pups. Bereken hoeveel van de t…Erfelijkheid en evolutie1p
Opgave 9Hongerige fruitvliegen
- 23Wat is de uitwendige prikkel voor een fruitvlieg om op rottend fruit af te vliegen?Reageren op prikkels1p
- 24Wetenschappers onderzoeken het bloed van twee groepen fruitvliegen. Groep 1 bestaat uit hongerige fruitvliegen. Groep 2 bestaat uit fruitvliegen die net gege…Reageren op prikkelsuitwerkbijlage1p
- 25Fruitvliegen maken insuline in bepaalde hersencellen. In welk orgaan bevinden zich de cellen die insuline produceren bij de mens? A in de alvleesklier B in d…Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
Opgave 10Slingerapen
Opgave 11Vetten en hormonen
- 28Voedingsstoffen kunnen worden gebruikt als bouwstof, als brandstof en als reservestof. Waarvoor worden vetten in het lichaam gebruikt? A alleen als bouwstof …Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 29In de afbeelding hierboven zie je een schema van de bloedsomloop. Ghreline wordt door het bloed via de kortste weg van de maag naar de hersenen vervoerd. Kom…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 30Vetten in het voedsel worden niet meteen door enzymen afgebroken. Eerst komen ze in het verteringskanaal in aanraking met gal. Wat is de functie van gal bij …Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING1p
- 31In welk orgaan wordt gal gemaakt? En in welk orgaan wordt gal opgeslagen? Schrijf je antwoord zo op: Gal wordt gemaakt in: ..................................…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING2p
Opgave 12Thermotherapie
- 32Maak van de gegevens in de tabel een lijndiagram op de uitwerkbijlage .uitwerkbijlage2p
- 33Via de opening van de penis wordt het buisje voor thermotherapie ingebracht in het deel dat is aangegeven met de letter U. Noteer de naam van dit deel.Van generatie op generatie1p
- 34Een functie van de prostaat is het maken van zaadvocht. Ook andere organen hebben als functie het maken van zaadvocht. Welke organen zijn dat? A de bijballen…Van generatie op generatiemeerkeuze1p
Opgave 13Wolven
- 35Op de uitwerkbijlage staan twee beweringen over de stamboom in informatie 1. Kruis bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is.Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDuitwerkbijlage1p
- 36Welke dieren zijn volgens de informatie het meest aan elkaar verwant? A de boshond en de jakhals B de boshond en de wolf C de jakhals en de manenwolf D de ja…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 37In de afbeelding van informatie 2 zie je het skelet van een wolf. Zijn wolven hoefgangers, teengangers of zoolgangers? A hoefgangers B teengangers C zoolgangersPlanten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKENDmeerkeuze1p
- 38Tijdens het jagen hebben de spieren van de wolf extra energie nodig. Deze energie komt vrij bij het volgende stofwisselingsproces: …(1)… + zuurstof …(2)… +…Cellen staan aan de basis2p
- 39In informatie 2 worden drie diersoorten genoemd. Welke diersoort heeft, in verhouding tot de grootte van het lichaam, de kortste darmen? A herten B wilde zwi…Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDINGmeerkeuze1p
- 40Enkele organismen uit informatie 2 en 3 vormen samen een voedselketen. Noteer de voedselketen waar de wolf deel van uitmaakt.Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND2p
- 41Uit de diagrammen in informatie 4 blijkt dat herten die wolvenpoep tegenkomen meer tijd besteden aan opletten dan wilde zwijnen die wolvenpoep tegenkomen. Ge…Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND1p
- 42Noem nog een ander opmerkelijk verschil in gedrag tussen herten en wilde zwijnen als er wolvenpoep aanwezig is. Gebruik hiervoor de diagrammen in informatie 4.Gedrag bij mens en dier1p
- 43In de diagrammen staan ook de resultaten van de controleproef. Waaruit bestond de controleproef?Gedrag bij mens en dier1p
- 44Volgens informatie 5 kunnen wolven hondsdolheid overbrengen. Als iemand gebeten wordt door een wolf kan hij besmet raken met de ziekteverwekker die hondsdolh…Bescherming en antistoffen2p
- 45Volgens informatie 6 bepaalt een dominant gen bij zwarte wolven de kleur van de vacht. De lagen van de huid van een wolf hebben dezelfde namen als bij de men…Reageren op prikkelsmeerkeuze1p
- 46Martine moet voor biologie een schematische tekening maken van een cel van een wolf. Met de letter P moet ze het deel aanwijzen waarin zich de erfelijke info…Cellen staan aan de basis1p
- 47Een zwarte wolf die heterozygoot is voor de eigenschap vachtkleur paart met een grijze wolf. Hoeveel procent van de nakomelingen zal naar verwachting zwart z…Erfelijkheid en evolutiemeerkeuze1p
- 48Volgens informatie 6 verwachten de wetenschappers dat wolven met een zwarte vacht zich in een bos beter kunnen voortplanten dan in gebieden met lage begroeii…Erfelijkheid en evolutie2p
- 49De verwachting van de wetenschappers is gebaseerd op een evolutionair proces. Wat is de naam van dit proces?Erfelijkheid en evolutie1p