Gedrag en prikkels
Dieren doen meestal niet één ding maar een reeks handelingen na elkaar. Dat noemen we gedrag, en het hangt af van prikkels uit het lichaam en uit de omgeving.
Een dier doet vaak meerdere handelingen die bij elkaar horen en naar hetzelfde doel leiden. Samen vormen die handelingen het gedrag. Een kat die op een muis let kijkt eerst, sluipt dichterbij, springt en vangt de muis. Elke handeling volgt op de vorige.
Waarom begint een dier met gedrag? Dat hangt af van prikkels. Een uitwendige prikkel komt van buiten het dier, zoals licht, geluid, geur, temperatuur of voedsel dat je ziet. Een inwendige prikkel komt van binnen het lichaam, zoals honger, dorst of de hoeveelheid hormonen in het bloed.
Meestal werken beide prikkels samen. Een hond met honger heeft een inwendige prikkel. Als hij daarna de geur van zijn voer ruikt, komt er een uitwendige prikkel bij. Pas dan staat hij op, loopt naar de kom en begint te eten.
- Uitwendige prikkel: komt van buiten, bijvoorbeeld geur of geluid.
- Inwendige prikkel: komt van binnen, bijvoorbeeld honger of hormonen.
- Gedrag: een reeks samenhangende handelingen met één doel.
Onthoud
Gedrag bestaat uit een reeks handelingen die na elkaar volgen.
Een uitwendige prikkel komt van buiten het dier, zoals geur of geluid.
Een inwendige prikkel komt van binnen het lichaam, zoals honger of hormonen.
Gedrag hangt vaak af van een inwendige en een uitwendige prikkel samen.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een hond ligt te slapen. Daarna hoort hij het geluid van zijn voerbak. Welke prikkels spelen mee, en welke handelingen volgen erop?
- 1
De honger is de inwendige prikkel, want die zit in het lichaam van de hond.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zien gedrag als één losse handeling. Beschrijf het liever als een reeks samenhangende handelingen met één doel.
Leerlingen noemen alleen uitwendige prikkels. Denk er ook aan dat honger en hormonen van binnen komen.
Leerlingen verwarren de prikkel met het gedrag. Een prikkel zet het gedrag aan, maar het is niet het gedrag zelf.
Snel checken
Bij een vogel start het broedgedrag door een verhoogd hormoonniveau in het bloed. Welke soort prikkel is dat?
Welke uitspraak over gedrag bij dieren is juist?