Examenstof Biologie vmbo gl/tl
De onderwerpen uit de syllabus voor het centraal examen, met hoe vaak elk onderwerp sinds 2018 de hoofdzaak van een examenvraag was. Open een onderwerp voor uitleg en oefenvragen.
K3Leervaardigheden in het vak biologie
0 vragen · 0%- K3.1biologisch bronnenmateriaal begrijpend lezen en hierbij feiten en meningen onderscheiden in:nog niet gevraagd
- K3.2informatie uit biologisch bronnenmateriaal verwerven, selecteren, verwerken en bewerken:nog niet gevraagd
- K3.3eigen gedachten mondeling en schriftelijk formuleren over biologische onderwerpen:nog niet gevraagd
- K3.4basisrekenvaardigheden binnen biologie toepassen:nog niet gevraagd
- K3.5rekenen met grootheden en eenheden:nog niet gevraagd
- K3.6veilig, zinvol en doelmatig gebruikmaken van stoffen, materialen, organismen, (meet)instrumenten, apparaten en software, zonder schade te berokkenen aan organismen en milieunog niet gevraagd
- K3.7biologische begripskennis opbouwen, uitgaande van aanwezige denkbeelden:nog niet gevraagd
- K3.8specifieke hulpmiddelen gebruiken zoals loep, microscoop, indicatoren (jodium en kalkwater) en determineertabel en determineerkaartnog niet gevraagd
- K3.9eenvoudige opdrachten en eenvoudig onderzoek waarin de actieve en praktische zelfwerkzaamheid op de voorgrond staat, voorbereiden, uitvoeren en de resultaten vastleggen en evalueren:nog niet gevraagd
- K3.10gegevens verwerken in een verslaggeving naar aanleiding van een bezoek aan een instelling waar levensprocessen een belangrijke rol spelennog niet gevraagd
- K3.11een studie van een zelf gekozen biologisch onderwerp uitvoeren en in een verslaggeving verwerkennog niet gevraagd
- K3.12ICT-hulpmiddelen en gangbare software gebruiken om te schrijven, te rekenen, informatie te verzamelen, te bewerken en te presenteren en toetsen te makennog niet gevraagd
K4Cellen staan aan de basis
69 vragen · 7%- K4.1levenskenmerken noemen en toelichten:10× · laatst 2026
- K4.2delen waaruit een cel is opgebouwd en delen waardoor een cel kan zijn omgeven, benoemen en in afbeeldingen of in modellen aanwijzen en van deze delen de functie(s) beschrijven:14× · laatst 2026
- K4.3kenmerkende eigenschappen van cellen van dieren, planten, schimmels en bacteriën noemen:13× · laatst 2026
- K4.4beschrijven wat de stofwisselingsprocessen, verbranding en fotosynthese voor betekenis hebben voor de instandhouding van een organisme en wat de correlatie ervan is met de stoffen die een organisme in- en uitgaan21× · laatst 2026
- K4.5delen waaruit een weefsel, orgaan of orgaanstelsel is opgebouwd benoemen en in afbeeldingen of modellen aanwijzen en functie(s) van deze delen beschrijven:11× · laatst 2026
- K4.6toelichten dat een organisme als een geheel beschouwd kan worden waarbij voor instandhouding en gezondheid van het organisme processen in onderlinge samenhang plaatsvinden:nog niet gevraagd
K6Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving VERKEND
98 vragen · 11%- K6.1via determineren de naam opzoeken van organismen en verwoorden dat aan het onderling verschillen van soorten erfelijke factoren ten grondslag liggen3× · laatst 2026
- K6.2verbanden aangeven tussen vorm, bouw en leefwijze van organismen en de omgeving waarin deze organismen leven, en aangeven/uitleggen hoe planten en dieren zijn aangepast aan hun leefomgeving:23× · laatst 2026
- K6.3delen waaruit zaadplanten zijn opgebouwd benoemen, hun functie(s) beschrijven en aangeven welke delen van planten voedingsmiddelen en/of grondstoffen leveren voor de mens:13× · laatst 2026
- K6.4enkele typen weefsel(s) van planten met functie(s) en bouw beschrijven:8× · laatst 2026
- K6.5uitleggen wat een ecosysteem is en uitleggen/noemen welke relaties er zijn tussen organismen bij de energiestromen in een ecosysteem:37× · laatst 2026
- K6.6in een beschreven ecosysteem biotische en abiotische milieufactoren noemen en toelichten dat individuen en populaties in een ecosysteem afhankelijk zijn van en beïnvloed worden door biotische en abiotische factoren14× · laatst 2026
K9Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, ENERGIE, TRANSPORT EN UITSCHEIDING
216 vragen · 23%- K9.1de functie van het verteringsstelsel beschrijven:23× · laatst 2026
- K9.2de delen van het verteringsstelsel noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functie(s) en werking ervan beschrijven:36× · laatst 2026
- K9.3voedingsstoffen en hun functie(s) voor het lichaam noemen en de relatie ervan met voedingsadviezen toelichten inclusief evenwicht tussen opname en gebruik, verbruik en verlies van stoffen bij een constante lichaamsmassa:27× · laatst 2026
- K9.4uitleggen wat er kan gebeuren bij ondervoeding, bij overmatig gebruik van voedsel, alcohol en medicijnen, en bij gebruik van tabak en drugs en hierbij abstracte relaties leggen:4× · laatst 2026
- K9.5lymfevaten, bloedvaten en delen van het hart noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functie(s) en werking beschrijven, met inbegrip van enkele macroscopische details en problemen met de bloedsomloop:45× · laatst 2026
- K9.6van bloed, lymfe en weefselvloeistof van de mens de samenstellende delen noemen en de functie van de delen beschrijven:25× · laatst 2026
- K9.7delen van het ademhalingsstelsel noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functie(s) en werking beschrijven:33× · laatst 2026
- K9.8lever en nieren met urineleiders, urineblaas en urinebuis noemen, in afbeeldingen aanwijzen en de functie ervan noemen, de bouw en werking van de nier beschrijven en beschrijven dat omzetting van afvalstoffen en niet-bruikbare stoffen in de lever plaatsvindt en dat deze daarna uitgescheiden worden:23× · laatst 2026
K11Reageren op prikkels
129 vragen · 14%- K11.1toelichten dat gedrag bij dieren uit een reeks samenhangende handelingen bestaat, en kan aan de hand van concrete voorbeelden uitleggen dat gedrag afhankelijk is van inwendige en uitwendige prikkels2× · laatst 2026
- K11.2delen van het zenuwstelsel noemen, in afbeeldingen aanwijzen, en functie(s) en werking beschrijven; soorten zenuwcellen benoemen en onderverdelen:23× · laatst 2026
- K11.3ervaringen/waarnemingen van zintuig-practicumproeven in biologische termen weergevennog niet gevraagd
- K11.4delen en omringende delen van de gehoororganen, van de ogen en van zintuigelementen in huid, neus en tong in afbeeldingen aanwijzen en functie en werking ervan beschrijven:43× · laatst 2026
- K11.5op abstracte wijze uitleggen dat prikkels uit de omgeving door zintuigen omgezet worden in impulsen die naar het centraal zenuwstelsel geleid worden, waardoor waarneming kan plaatsvinden:2× · laatst 2026
- K11.6beschrijven dat bewust gedrag vanuit de hersenen gestuurd wordtnog niet gevraagd
- K11.7de samenstellende delen van de huid en het onderhuids bindweefsel noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functie(s) beschrijven:18× · laatst 2026
- K11.8het principe van de werking van hormonen beschrijven16× · laatst 2026
- K11.9hormoonklieren noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functies en werking met de nodige detaillering beschrijven, met name van:25× · laatst 2026
K12Van generatie op generatie
112 vragen · 12%- K12.1fasen in de lichamelijke en geestelijke groei en ontwikkeling van mensen noemen4× · laatst 2025
- K12.2delen van de voortplantingsstelsels noemen, in afbeeldingen aanwijzen en functie(s) en werking beschrijven:34× · laatst 2026
- K12.3functies van seksualiteit verwoorden en verschillen in opvattingen, normen en waarden daarover formuleren1× · laatst 2022
- K12.4beschrijven hoe de voortplanting van mensen verloopt:38× · laatst 2026
- K12.5de werking van voorbehoedmiddelen beschrijven:6× · laatst 2026
- K12.6stadia in de levenscyclus van zaadplanten met geslachtelijke voortplanting noemen, inclusief aspecten van het overwinteren van een plant:16× · laatst 2026
- K12.7aan de hand van voorbeelden geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting bij zaadplanten herkennen en toelichten13× · laatst 2026
K13Erfelijkheid en evolutie
128 vragen · 14%- K13.1enkele situaties noemen waarin het relevant is enige kennis te hebben van de erfelijkheidsleer en situaties noemen waarin het relevant is om genetisch advies in te winnen en in dit verband vormen van prenataal onderzoek beschrijven7× · laatst 2025
- K13.2toelichten dat individuen informatie over erfelijke eigenschappen overdragen aan hun nakomelingen en welke rol chromosomen en geslachtscellen hierbij spelen:29× · laatst 2026
- K13.3het proces en de betekenis van de gewone celdeling (mitose) en de reductiedeling (meiose) beschrijven:16× · laatst 2026
- K13.4conclusies trekken uit gegevens bij monohybride kruisingen over het genotype en fenotype van ouders en/of hun directe nakomelingen:36× · laatst 2026
- K13.5toelichten dat onder andere bepaalde stoffen en straling invloed kunnen hebben op de frequentie waarmee mutaties plaatsvinden7× · laatst 2026
- K13.6toelichten dat volgens de evolutietheorie in de loop van de tijd nieuwe rassen en soorten zijn ontstaan, mede onder invloed van mutatie en selectie:33× · laatst 2026
V1Bescherming en antistoffen
81 vragen · 9%- V1.1antigenen onderscheiden die de vorming van antistoffen tot gevolg hebben:31× · laatst 2026
- V1.2de aanwezigheid van antistoffen in verband brengen met een besmetting van mens of (landbouwhuis)dier7× · laatst 2026
- V1.3antistoffen als diagnostisch middel toepassen bij een op schrift aangeboden biologische probleemstelling en hierbij relevante gegevens verwerken en presenteren:5× · laatst 2026
- V1.4aangeven hoe de bescherming van het lichaam kunstmatig kan worden verhoogd:37× · laatst 2026
- V1.5binnen de context van bescherming en antistoffen uitleg geven bij allergieën, transplantaties en auto-immuunziekten1× · laatst 2025
V2Gedrag bij mens en dier
92 vragen · 10%- V2.1aangeboden problemen oplossen binnen de context van gedrag, gebruikmakend van biologische begrippen:20× · laatst 2026
- V2.2ethogrammen en protocollen van gedrag van dieren of mensen maken en/of interpreteren, gebruikmakend van:13× · laatst 2025
- V2.3aan de hand van concrete voorbeelden verschillende vormen van leren, sociaal gedrag en communicatie noemen en de functie(s) daarvan aangeven6× · laatst 2026
- V2.4in concrete (beschreven) situaties de rol beoordelen van leren, sociaal gedrag en communicatie bij mensen en dieren bij taakverdeling en coördinatie, in het bijzonder bij:53× · laatst 2026
- V2.5een standpunt over de vergelijking van het gedrag van mensen en dieren bediscussiëren en beargumenterennog niet gevraagd