Reageren op prikkels: zenuwstelsel en reflexen
In deze les leer je welke delen het zenuwstelsel heeft en wat ze doen. Ook leer je hoe een reflex verloopt, want dat komt vaak op het examen terug.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centraal zenuwstelsel en de zenuwen die van daaruit door het hele lichaam lopen. Het centraal zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.
De grote hersenen zorgen voor bewustzijn, zintuiglijke waarneming en bewuste beweging. De kleine hersenen coördineren bewegingen, zodat je beweging soepel verloopt. De hersenstam verbindt de grote hersenen met het ruggenmerg en speelt een rol bij reflexen in hoofd- en halsgebied, zoals de pupilreflex.
Het ruggenmerg verbindt organen met de hersenen. Het speelt een rol bij reflexen van romp en ledematen, zoals de terugtrekreflex, de strekreflex en de kniepeesreflex.
Een zenuwcel bestaat uit een cellichaam met uitlopers. Er zijn drie soorten. Een gevoelszenuwcel geeft prikkels door naar het centraal zenuwstelsel. Een schakelcel ligt in de hersenen of het ruggenmerg en verbindt zenuwcellen met elkaar. Een bewegingszenuwcel geeft signalen van het centraal zenuwstelsel naar een spier of klier. Een zenuw bestaat uit veel zenuwcellen samen. Een gevoelszenuw bevat gevoelszenuwcellen, een bewegingszenuw bevat bewegingszenuwcellen, en een gemengde zenuw bevat beide.
Een reflex is een vaste, onbewuste reactie op een bepaalde prikkel. Reflexen regelen de motoriek zonder dat je erover nadenkt. Dat is handig als het lichaam onverwacht beschadigd dreigt te raken, want zo reageer je heel snel.
Onthoud
Het centraal zenuwstelsel bestaat uit de grote hersenen, de kleine hersenen, de hersenstam en het ruggenmerg.
De grote hersenen zorgen voor bewustzijn, zintuiglijke waarneming en bewuste beweging.
De kleine hersenen coördineren bewegingen. De hersenstam verbindt de grote hersenen met het ruggenmerg.
Bij een reflex loopt het signaal via het ruggenmerg, zonder bewuste keuze, en dat maakt de reactie snel.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een hand raakt per ongeluk een hete pan. Beschrijf de route van het signaal bij de terugtrekreflex.
- 1
In de huid registreert een gevoelszenuwcel de hitte.
Veelgemaakte fouten
Een schakelcel verwarren met een bewegingszenuwcel. Een schakelcel ligt tussen zenuwcellen in het centraal zenuwstelsel en verbindt ze, terwijl een bewegingszenuwcel naar een spier of klier loopt.
Denken dat een reflex via de grote hersenen loopt. Een reflex verloopt via het ruggenmerg, en de grote hersenen krijgen het signaal daarna pas mee.
Kleine en grote hersenen door elkaar halen. De grote hersenen regelen bewustzijn en bewuste beweging, de kleine hersenen regelen de coördinatie.
Snel checken
In het ruggenmerg verbindt een zenuwcel de gevoelszenuwcel met de bewegingszenuwcel. Welke zenuwcel is dat?
Welk deel van de hersenen zorgt voor de coördinatie van bewegingen?