Hormonen: werking op groei, ontwikkeling en stofwisseling
Hormonen sturen het lichaam aan bij groei, ontwikkeling en stofwisseling. Bij het centraal examen krijg je vaak een keten van twee klieren te zien, dus die werking moet je kunnen uitleggen.
Hormonen zijn stoffen die een klier maakt en die via het bloed door het hele lichaam reizen. Ze bereiken alleen cellen die de juiste receptoren hebben. Die cellen heten doelcellen. Het hormoon stuurt dus de doelcellen aan, en daardoor verandert er iets in het lichaam.
Hormonen beïnvloeden groei, ontwikkeling en stofwisseling. Groeihormoon zorgt dat het lichaam groeit. Schildklierhormoon stimuleert de verbranding in de cellen. Hoeveel hormoon er in het bloed zit, bepaalt hoe sterk het effect is. Meer hormoon geeft meer effect.
Soms maakt de ene klier een hormoon dat een andere klier aanstuurt. De hypofyse maakt TSH. TSH stuurt de schildklier aan, en de schildklier maakt schildklierhormoon. Zo werkt het ene hormoon als schakel tussen twee klieren.
Hormonen verschillen van zenuwen. Zenuwen geven signalen via zenuwbanen en werken snel. Hormonen reizen via het bloed en werken trager, maar vaak langer.
Onthoud
Een hormoon wordt gemaakt in een klier en reist via het bloed naar doelcellen.
Alleen cellen met de juiste receptoren reageren op een bepaald hormoon.
Hoeveel hormoon er in het bloed zit, bepaalt hoe sterk het effect is.
Bij TSH stuurt de hypofyse via een hormoon de schildklier aan.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is waarom er bij meer TSH meer koolstofdioxide ontstaat in de cellen van het lichaam.
- 1
Meer TSH betekent dat de schildklier wordt aangestuurd om meer schildklierhormoon te maken.
Veelgemaakte fouten
Schrijf niet alleen dat de schildklier meer hormoon maakt. Beschrijf de hele keten tot het effect in de cellen.
Denk niet dat een hormoon alleen werkt in de klier waar het gemaakt wordt. Leg uit dat het via het bloed naar doelcellen reist.
Haal hormonen en zenuwen niet door elkaar. Hormonen werken via het bloed en zijn trager dan zenuwsignalen.
Snel checken
Een mens maakt te weinig schildklierhormoon. Wat verandert er in de cellen van het lichaam?
Een hormoon wordt gemaakt in één klier. Waar bereikt het zijn werking?