Reageren op prikkels: hormoonklieren en de suikerregeling
In deze les leer je welke hormoonklieren er zijn en wat ze doen. Vooral de eilandjes van Langerhans zijn belangrijk, want die regelen het suikergehalte in het bloed. Dat komt terug in het examen.
De hypofyse, de schildklier, de eilandjes van Langerhans, de bijnieren, de eierstokken en de teelballen zijn hormoonklieren. Een hormoon is een stof die via het bloed naar andere delen van het lichaam reist. Daar werkt hij op specifieke cellen.
De eilandjes van Langerhans zitten in de alvleesklier. Ze maken twee hormonen. Insuline verlaagt het suikergehalte in het bloed. Glucagon verhoogt het suikergehalte weer. Zo blijft de hoeveelheid suiker in het bloed binnen een vaste grens.
Bij diabetes type 1 maken de eilandjes van Langerhans geen insuline. Het suikergehalte in het bloed loopt dan op. Daarom krijgt de patiënt insuline toegediend, vaak met een injectie. De hoeveelheid hangt af van wat hij eet. Hij moet dus weten hoeveel koolhydraten hij binnenkrijgt.
Koolhydraten vind je op de verpakking of in een tabel. Die gegevens gelden meestal per 100 gram. Met een verhouding reken je uit hoeveel gram er in de werkelijke portie zit. Daarna reken je met de insulineregel verder.
Onthoud
De alvleesklier bevat de eilandjes van Langerhans, die insuline en glucagon maken.
Insuline verlaagt het suikergehalte in het bloed, glucagon verhoogt het.
Bij diabetes type 1 ontbreekt de insuline, dus moet die worden toegediend.
Met de voedingstabel reken je de koolhydraten uit de werkelijke portie uit.
Bij de insulineregel telt het aantal gram koolhydraten per eenheid insuline.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Hoeveel eenheden insuline spuit Jarno in na een plak ontbijtkoek van 70 gram? Hij spuit 1 eenheid per 8 gram koolhydraten.
- 1
In 100 gram ontbijtkoek zitten 67,4 gram koolhydraten.
Veelgemaakte fouten
Je gebruikt de waarde per 100 gram zonder die om te rekenen naar de werkelijke portie van 70 gram.
Je deelt het aantal koolhydraten door 8 zonder eerst de koolhydraten van de portie uit te rekenen.
Je verwart de eilandjes van Langerhans met de bijnieren, die adrenaline maken en geen insuline.
Snel checken
Welke hormoonklier maakt insuline?
Een leerling met diabetes type 1 eet 40 gram koolhydraten. Hij spuit 1 eenheid insuline per 8 gram koolhydraten. Hoeveel eenheden spuit hij in?