Van generatie op generatie: voortplanting bij de mens
Eicel en zaadcel zorgen samen voor een nieuw mens. Voor het examen moet je de cyclus, de zwangerschap en de geboorte in de juiste volgorde kunnen uitleggen.
Geslachtskenmerken
Primaire geslachtskenmerken zijn de organen die nodig zijn voor de voortplanting, zoals de eierstokken en de baarmoeder. Secundaire geslachtskenmerken ontwikkelen zich tijdens de puberteit. Denk aan borstgroei en heupen bij de vrouw, en baardgroei bij de man.
De menstruatiecyclus
De cyclus duurt ongeveer 28 dagen. Halverwege komt een eicel uit de eierstok vrij. Dat heet ovulatie. Tegelijk bouwt het baarmoederslijmvlies zich op onder invloed van hormonen. Komt er geen bevruchte eicel, dan valt het slijmvlies af. Dat is de menstruatie.
Eicel en zaadcel
Een eicel is groot en rond en beweegt niet zelf. Hij heeft voedingsstoffen nodig voor de eerste delingen. Een zaadcel is klein en heeft een staart om mee te zwemmen. In de kop zitten enzymen waarmee hij de eicel binnendringt.
Zwangerschap en geboorte
Bevruchting vindt plaats in de eileider. De cel deelt zich daarna op weg naar de baarmoeder. Na ongeveer een week nestelt het embryo zich in het baarmoederslijmvlies. Het embryo zit in vruchtwater, omgeven door vruchtvliezen. Via de navelstreng krijgt het voedingsstoffen en zuurstof uit de placenta. In de placenta wisselen moeder en kind stoffen uit, maar hun bloed mengt niet. Bij de geboorte daalt eerst het hoofdje in het bekken. Dan openen weeën de baarmoedermond. Daarna drijven persweeën het kind naar buiten. Tot slot komt de nageboorte eruit.
Tweelingen en onderzoek
Eeneiige tweelingen ontstaan uit één bevruchte eicel die in twee splitst. Twee-eiige tweelingen ontstaan uit twee eicellen die elk bevrucht worden. Echoscopie maakt met geluidsgolven een beeld van het kind. Bij een vruchtwaterpunctie haalt men met een naald vruchtwater op. Bij een vlokkentest neemt men cellen uit de placenta.
Onthoud
Een eicel komt ongeveer twee weken voor de volgende menstruatie vrij. Dat heet ovulatie.
De bevruchting vindt plaats in de eileider, niet in de baarmoeder.
In de placenta wisselen stoffen uit, maar het bloed van moeder en kind blijft gescheiden.
Bij de geboorte volgen indalen, ontsluiting, uitdrijving en nageboorte elkaar op.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een vrouw heeft een cyclus van 32 dagen. De menstruatie begint op dag 1. Op welke dag van de cyclus komt de eicel ongeveer vrij?
- 1
De ovulatie valt ongeveer 14 dagen voor de volgende menstruatie.
Veelgemaakte fouten
Menstruatie en ovulatie worden door elkaar gehaald, terwijl ovulatie het vrijkomen van de eicel is en menstruatie het afvallen van het slijmvlies.
In de placenta denkt men dat het bloed van moeder en kind samenkomt, terwijl er alleen stoffen worden uitgewisseld.
Eeneiige en twee-eiige tweelingen worden verwisseld, maar let op het aantal eicellen, want eeneiige tweelingen ontstaan uit één bevruchte eicel.
Snel checken
Welke functie heeft de placenta?
Een eeneiige tweeling ontstaat doordat