Ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting bij zaadplanten
Planten kunnen zich op twee manieren vermeerderen. Je moet bij een voorbeeld kunnen zeggen welke manier het is, en waarom.
Zaadplanten kunnen zich op twee manieren voortplanten. Bij geslachtelijke voortplanting maakt de plant bloemen met stuifmeel en eicellen. Na bevruchting ontstaat een zaad in een vrucht. Uit dat zaad groeit een nieuwe plant. Het nageslacht krijgt erfelijk materiaal van twee ouders, dus het lijkt niet precies op één van hen.
Bij ongeslachtelijke voortplanting is één plant genoeg. Er zijn geen bloemen, zaden of geslachtscellen nodig. De nieuwe plant is genetisch gelijk aan de moederplant. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij:
- uitlopers, zoals bij de aardbei
- knollen, zoals bij de aardappel
- stekken, een stukje van de plant dat wortelt
In de tekst of op een figuur zie je vaak of er bloemen of zaden bij horen. Dat controleer je als eerste. Zonder bloemen en zaden is de voortplanting meestal ongeslachtelijk.
Onthoud
Bij geslachtelijke voortplanting komen stuifmeel en eicel samen.
Het zaad ontstaat na bevruchting en zit in een vrucht.
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaat een nieuwe plant uit één ouderplant.
Het nageslacht van ongeslachtelijke voortplanting is genetisch gelijk aan de moederplant.
Uitlopers, knollen en stekken zijn voorbeelden van ongeslachtelijke voortplanting.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Is de voortplanting van de aardbei geslachtelijk of ongeslachtelijk? Een aardbeiplant maakt lange uitlopers met aan het eind een nieuwe plant.
- 1
Bij geslachtelijke voortplanting zijn bloemen met stuifmeel en een eicel nodig.
Veelgemaakte fouten
Een vrucht verwarren met een zaad. Een zaad zit in de vrucht en kan uitgroeien tot een nieuwe plant, de vrucht zelf doet dat niet.
Denken dat ongeslachtelijke voortplanting geen groei is. Bij uitlopers en knollen groeit de nieuwe plant ook, alleen zonder zaad en bevruchting.
Een uitloper zien als een zaad. Een uitloper is een uitgroeisel van de moederplant, en daaruit ontstaat een nieuwe plant die gelijk is aan de moeder.
Snel checken
Welke voortplanting is ongeslachtelijk?
Een plant vermeerdert zich met een stek. Welke uitspraak over de nieuwe plant klopt?