Mitose en meiose: van één cel naar nieuwe cellen
Bij groei, herstel en de vorming van geslachtscellen deelt een cel zich. Mitose en meiose zijn de twee manieren waarop dat gebeurt, en ze verschillen sterk in het aantal chromosomen dat de nieuwe cellen krijgen.
Chromosomen en het aantal
Elke lichaamscel van de mens heeft 46 chromosomen. Die vormen 23 paren, en elk paar bestaat uit één chromosoom van de vader en één van de moeder. Een cel met twee volledige sets chromosomen noem je diploïd, afgekort 2n.
Mitose
Bij mitose deelt een lichaamscel zich in twee cellen. Eerst verdubbelt het DNA, zodat elk chromosoom uit twee identieke kopieën bestaat. Daarna gaan die kopieën naar de twee nieuwe cellen. Uit één cel met 46 chromosomen ontstaan zo twee cellen met elk 46 chromosomen. Die cellen zijn erfelijk gelijk aan de moedercel. Hierdoor groeit een organisme en worden beschadigde cellen vervangen.
Meiose
Meiose gebeurt alleen bij de vorming van geslachtscellen, zoals eicellen en zaadcellen. Ook hier verdubbelt het DNA eerst. Daarna volgen twee celdelingen na elkaar. Uit één cel met 46 chromosomen ontstaan vier cellen met elk 23 chromosomen. Dat zijn haploïde cellen, met n chromosomen. Bij de bevruchting smelten een eicel en een zaadcel samen. Het kind krijgt zo weer 46 chromosomen, de helft van de vader en de helft van de moeder.
Betekenis voor de erfelijke informatie
Door meiose blijft het aantal chromosomen per generatie gelijk. Bovendien krijgt elke geslachtscel een eigen combinatie van chromosomen uit de vader en de moeder. Daarom lijken kinderen van dezelfde ouders niet helemaal op elkaar.
Onthoud
Mitose maakt twee cellen met hetzelfde aantal chromosomen als de moedercel.
Meiose maakt vier geslachtscellen, en elke cel heeft de helft van het aantal chromosomen.
Meiose vindt alleen plaats bij de vorming van eicellen en zaadcellen.
Na de bevruchting heeft het kind weer het volledige aantal chromosomen.
Door meiose krijgt elke geslachtscel een andere combinatie van erfelijke informatie.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een lichaamscel van een mens heeft 46 chromosomen. Hoeveel chromosomen heeft elke nieuwe cel na mitose, en hoeveel na meiose?
- 1
Mitose geeft twee nieuwe cellen. Elke nieuwe cel krijgt 46 chromosomen, net als de moedercel.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat mitose alleen bij groei voorkomt, terwijl ook beschadigde cellen zo worden vervangen, dus onthoud dat mitose in alle lichaamscellen plaatsvindt.
Leerlingen denken dat meiose twee cellen maakt, maar meiose maakt vier geslachtscellen met elk de helft van het aantal chromosomen.
Leerlingen verwarren het verdubbelde DNA met een nieuw aantal chromosomen, terwijl het aantal chromosomen per cel pas verandert bij de bevruchting.
Snel checken
Een lichaamscel van een mens heeft 46 chromosomen. Hoeveel chromosomen heeft elke cel die ontstaat door mitose?
Een cel in de eierstok met 46 chromosomen ondergaat meiose. Welke uitspraak over de nieuwe cellen is juist?