Natuurlijke en kunstmatige selectie
Bij dit onderwerp leer je hoe nieuwe rassen en soorten ontstaan. Mutatie en selectie spelen daarbij de hoofdrol, en een stamboom laat zien hoe soorten verwant zijn.
Volgens de evolutietheorie zijn in de loop van de tijd nieuwe rassen en soorten ontstaan. Dat gebeurt onder invloed van mutatie en selectie.
Een mutatie is een verandering in het erfelijk materiaal. Mutaties ontstaan toevallig. Daardoor verschillen dieren en planten binnen een soort van elkaar. Of een mutatie gunstig is, hangt af van de omgeving.
Bij natuurlijke selectie overleven dieren met een gunstige eigenschap vaker. Ze krijgen ook meer nakomelingen. Zo komt die eigenschap in de populatie steeds vaker voor.
Bij kunstmatige selectie kiest de mens welke dieren of planten met elkaar paren. Zo ontstaan rassen met de gewenste eigenschappen, bijvoorbeeld verschillende hondenrassen.
Een stamboom laat zien welke soorten verwant zijn. Hoe korter de weg naar een gemeenschappelijke voorouder, hoe meer de soorten op elkaar lijken.
- Mutaties zorgen voor nieuwe erfelijke verschillen.
- Natuurlijke selectie wordt bepaald door de omgeving.
- Kunstmatige selectie wordt bepaald door de keuze van de mens.
Onthoud
Mutaties ontstaan toevallig en zorgen voor erfelijke verschillen.
Bij natuurlijke selectie krijgen dieren met een gunstige eigenschap meer nakomelingen.
Bij kunstmatige selectie kiest de mens welke dieren of planten zich voortplanten.
Een stamboom laat zien welke soorten het meest verwant zijn.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen hoe natuurlijke selectie ervoor zorgt dat de voorouder van het zeepaardje rechtop ging zwemmen.
- 1
Rechtop zwemmen zorgt ervoor dat het dier in het zeegras minder opvalt voor roofdieren.
Veelgemaakte fouten
Schrijf niet dat een dier een eigenschap krijgt omdat het die nodig heeft. Mutaties ontstaan toevallig, en de omgeving bepaalt of ze gunstig zijn.
Verwar verwantschap niet met afstamming. Zeepaardjes stammen niet af van zeenaalden, maar ze hebben een gemeenschappelijke voorouder.
Leg bij selectie altijd het effect op de voortplanting uit. Het is niet genoeg om alleen te zeggen dat een dier het beter heeft.
Snel checken
Welke rol speelt mutatie bij de evolutie van soorten?
Een boer wil koeien die meer melk geven. Wat doet hij met kunstmatige selectie?