Determineren met een tweekeuzesleutel
Met determineren zoek je de naam van een organisme op. Dat is een vaardigheid die je bij de eigen omgeving vaak nodig hebt, en het laat zien waarom soorten van elkaar verschillen.
Determineren betekent de naam van een organisme opzoeken. Dat doe je met een determinatiesleutel. Een tweekeuzesleutel bestaat uit stappen. Bij elke stap kies je tussen twee tegenover elkaar staande kenmerken.
Je bekijkt het organisme goed en kiest het kenmerk dat erop past. Daarna ga je naar de volgende stap, of je krijgt de naam. Zo kom je stap voor stap uit bij één soort.
Waarom werkt dat? Elke soort heeft een eigen combinatie van kenmerken, zoals bladvorm, haartjes of de vorm van een snavel. Die kenmerken worden bepaald door erfelijke factoren, de genen. Soorten verschillen dus omdat hun erfelijke factoren verschillen.
Organismen van dezelfde soort lijken op elkaar, omdat ze vergelijkbare erfelijke factoren hebben. Kleine verschillen tussen individuen komen ook voor. Die maken ze niet tot een andere soort.
- Een sleutel kijkt naar uiterlijke kenmerken.
- Elke stap heeft twee keuzes die elkaar uitsluiten.
- Het eindresultaat is de naam van de soort.
Onthoud
Een tweekeuzesleutel vraagt telkens om een keuze tussen twee tegenover elkaar staande kenmerken.
Met de sleutel kom je stap voor stap bij de naam van de soort.
Uiterlijke kenmerken zoals bladvorm of haartjes gebruik je bij het determineren.
Erfelijke factoren bepalen de kenmerken, en daarom verschillen soorten van elkaar.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een leerling wil een onbekende plant bepalen met een tweekeuzesleutel. De plant heeft een gladde bladrand en een breed ovaal blad.
- 1
Kenmerk 1 heeft 1a, bladrand glad, en 1b, bladrand getand. Hij kiest 1a, en daarna gaat hij naar kenmerk 2.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen kiezen soms het kenmerk dat ze verwachten. Kijk eerst goed naar de plant zelf en kies dan pas.
Leerlingen denken dat de plek waar een organisme groeit het verschil tussen soorten bepaalt. Erfelijke factoren liggen ten grondslag aan het verschil, niet alleen de omgeving.
Leerlingen lezen maar één van de twee keuzes en slaan de andere over. Lees bij elke stap beide keuzes goed door.
Snel checken
Wat ligt volgens de syllabus ten grondslag aan het onderling verschillen van soorten?
Wat kies je bij elke stap van een tweekeuzesleutel?