Aanpassingen van planten en dieren aan hun leefomgeving
In deze les zie je hoe planten en dieren passen bij de plek waar ze leven. Dat gaat over vorm, bouw en leefwijze, en dit onderwerp komt vaak terug in het examen.
Planten en dieren zijn aangepast aan de plek waar ze leven. Vorm, bouw en leefwijze horen bij elkaar. Zo kan een organisme overleven in droge, natte, hete of koude omstandigheden.
Planten
Planten in droge streken houden water vast. Waterplanten met drijvende bladeren liggen op het water en krijgen zo veel licht. Rozetplanten liggen plat op de grond en blijven zo laag en beschut. Voorjaarsbloeiers bloeien vroeg, voordat het bos dichtgroeit. Klimplanten groeien langs andere planten omhoog en hoeven daarom weinig stevige stengel te maken.
Bloemen
Bij windbestuiving zijn de bloemen klein en onopvallend. Er is weinig of geen nectar. Het stuifmeel is licht en glad, zodat de wind het meeneemt. Bij insectenbestuiving zijn de bloemen opvallend van kleur en geur. Er is nectar. Het stuifmeel is vaak plakkerig, zodat het aan een insect blijft hangen.
Dieren
Dieren nemen zuurstof op via verschillende organen. Insecten hebben tracheeën. Vissen gebruiken kieuwen. Amfibieën gebruiken longen, kieuwen en huid. Reptielen, vogels en zoogdieren hebben longen.
Poten, klauwen, zwemvliezen en gebit passen bij de leefomgeving. Een zoogdier met plooikiezen eet planten. Een dier met knipkiezen eet vlees. Planteneters hebben vaak een lang darmkanaal, omdat plantaardig voedsel moeilijk verteert.
Verschillen tussen individuen
Individuen van dezelfde soort verschillen soms. Dat komt door erfelijke aanleg en door de milieufactoren waaraan ze zijn blootgesteld.
Onthoud
Vorm, bouw en leefwijze van een organisme passen bij de leefomgeving.
Bloemen met insectenbestuiving hebben kleur, geur en nectar, en vaak plakkerig stuifmeel.
Bij dieren hangt het ademhalingsorgaan af van de leefomgeving, zoals tracheeën, kieuwen of longen.
Snavel en kiezen laten zien wat een dier eet.
Verschillen tussen individuen komen door erfelijke aanleg en door milieufactoren.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een vogel in het bos heeft een dunne, puntige snavel. Hij eet vooral insecten die in spleten van de schors zitten. Waarom past deze snavel bij dit voedsel?
- 1
Insecten in schorsspleten zitten diep en klein.
Veelgemaakte fouten
Een aanpassing ontstaat niet omdat een organisme die nodig heeft. Schrijf liever dat individuen met dit kenmerk vaker overleven en zich voortplanten.
Verwar windbestuiving niet met insectenbestuiving. Windbestuivers hebben geen opvallende kleur, geur of nectar.
Noem een kenmerk niet zonder functie. Schrijf erbij waarvoor het dient, zoals een haakvormige snavel om prooi vast te houden.
Snel checken
Welk kenmerk hoort bij een bloem met insectenbestuiving?
Een vogel heeft een kegelvormige snavel. Welk voedsel past daar het best bij?