Ondervoeding, overmatig gebruik en energieverbruik
Dit onderwerp gaat over wat voeding, energieverbruik en genotmiddelen met je lichaam doen. Bij het examen moet je verbanden leggen tussen te veel en te weinig eten en de gevolgen daarvan.
Energie komt het lichaam binnen via eten en drinken. Je lichaam gebruikt die energie voor de grondstofwisseling. Dat zijn alle chemische processen die nodig zijn om te leven. Ook bewegen kost energie.
Hoeveel energie je verbruikt, hangt af van je activiteit en van de omgevingstemperatuur. Wie hard sport of in de kou staat, verbruikt meer energie. Wie stil zit in een warme kamer, verbruikt minder.
Krijg je meer energie binnen dan je verbruikt, dan slaat het lichaam de overtollige energie op als reservestof, vooral als vet. Het gevolg is overgewicht. Krijg je te weinig energie binnen, dan put het lichaam eerst de reservestoffen uit. Als die op zijn, ontstaat vermagering en kan het lichaam ondervoed raken.
Ook alcohol, medicijnen, tabak en drugs werken in op het lichaam. Bij overmatig gebruik kan er schade ontstaan. Cafeïne is een stimulerend middel. Te veel cafeïne kan rusteloosheid geven en het inslapen moeilijk maken. Bij een tabel of tekst let je op de hoeveelheid per portie. Zo reken je uit of iemand boven een grens komt.
Onthoud
Overgewicht ontstaat als je meer energie binnenkrijgt dan je verbruikt.
Vermagering ontstaat als het lichaam reservestoffen moet gebruiken omdat er te weinig energie binnenkomt.
Het energieverbruik hangt af van activiteit en omgevingstemperatuur.
Cafeïne is een stimulerend middel dat bij te veel gebruik slaapproblemen kan geven.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
In de vraag wordt gevraagd of Bert volgens de informatie slaapproblemen krijgt. Daarvoor reken je zijn totale cafeïne per dag uit.
- 1
Espressokoffie: 3 × 65 = 195 mg cafeïne.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen zien alleen activiteit als factor voor energieverbruik, maar de omgevingstemperatuur telt ook mee, dus noem altijd beide.
Leerlingen rekenen de cafeïne per drank niet goed om, terwijl de vraag over het totaal per dag gaat, dus tel alle dranken op.
Leerlingen denken dat overtollige energie uit het lichaam verdwijnt, maar het lichaam slaat die juist op als reservestof.
Snel checken
Een leerling eet meer energie dan zijn lichaam verbruikt. Wat gebeurt er met de overtollige energie?
Welke situatie zorgt voor het hoogste energieverbruik?