Bloed, lymfe en weefselvloeistof
Bloed, lymfe en weefselvloeistof vervoeren stoffen naar je cellen en weer weg. Bij deze les leer je welke delen het bloed heeft en wat ze doen.
Bloed bestaat uit bloedplasma en cellen. Het bloedplasma is de vloeistof waarin de cellen zweven. Het plasma vervoert water, voedingsstoffen, koolstofdioxide, eiwitten zoals antistoffen en hormonen.
Rode bloedcellen bevatten hemoglobine. Hemoglobine bindt zuurstof. Zo kan het bloed veel meer zuurstof vervoeren dan het plasma alleen zou kunnen. Rode bloedcellen worden gevormd in het rode beenmerg.
Witte bloedcellen horen bij de afweer. Sommige witte bloedcellen ruimen ziekteverwekkers op. Bloedplaatjes zorgen ervoor dat bloed stolt als een bloedvat beschadigt. Ook bloedplaatjes worden in het beenmerg gemaakt.
Stoffen gaan van het bloed naar de weefselvloeistof. Van de weefselvloeistof gaan ze verder naar de cellen. Afvalstoffen gaan de andere kant op. Een deel van de weefselvloeistof komt in de lymfevaten terecht. Dan heet het lymfe. Lymfe stroomt door de lymfevaten en komt uiteindelijk weer bij het bloed terug.
Onthoud
Het bloedplasma vervoert water, voedingsstoffen, koolstofdioxide en eiwitten.
Hemoglobine in rode bloedcellen bindt zuurstof en vervoert die naar de cellen.
Witte bloedcellen en antistoffen verdedigen het lichaam tegen ziekteverwekkers.
Bloedplaatjes zorgen voor stolling als een bloedvat beschadigd raakt.
Weefselvloeistof die in de lymfevaten terechtkomt, heet lymfe.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je in twee stappen uitleggen waarom een marathonloper beter presteert als de spieren beter worden doorbloed.
- 1
Bietensap bevat nitraat. Het lichaam zet nitraat om in een stof die bloedvaten laat verwijden.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zeggen dat het bloedplasma de zuurstof vervoert. Beter is te zeggen dat hemoglobine in de rode bloedcellen de zuurstof bindt.
Leerlingen verwarren lymfe met bloed. Beter is te zeggen dat lymfe weefselvloeistof is die in de lymfevaten stroomt.
Leerlingen noemen witte bloedcellen en bloedplaatjes als dezelfde cellen. Beter is de functies apart te onthouden: afweer bij witte bloedcellen en stolling bij bloedplaatjes.
Snel checken
Waarin zit het grootste deel van de zuurstof in het bloed?
Waar worden rode bloedcellen gevormd?