Bescherming en antistoffen: antigenen, ABO en rhesus
Je lichaam beschermt zich tegen stoffen die het als vreemd herkent. Bij bloedtransfusie en bij ziekteverwekkers speelt dit een grote rol.
Het lichaam herkent lichaamsvreemde stoffen aan hun antigenen. Een antigeen is een stof op het oppervlak van een cel of virus die het lichaam als vreemd ziet.
Bij een besmetting met een virus, bacterie, schimmel of lichaamsvreemde cel maakt het lichaam antistoffen. Een antistof past op één bepaald antigeen, zoals een sleutel op een slot. Zo worden ziekteverwekkers onschadelijk gemaakt of opgeruimd door witte bloedcellen.
Ook rode bloedcellen hebben antigenen. Bij de bloedgroepen gaat het om het ABO-systeem en het rhesussysteem.
- ABO: rode bloedcellen hebben antigeen A, antigeen B, beide of geen van beide. Het bloedplasma bevat antistoffen tegen de antigenen die ontbreken. Bloedgroep A heeft anti-B, bloedgroep B heeft anti-A, bloedgroep 0 heeft anti-A en anti-B en bloedgroep AB heeft geen van beide.
- Rhesus: rhesus-positieve mensen hebben het D-antigeen op hun rode bloedcellen. Bij rhesus-negatieve mensen ontbreekt dit antigeen.
Bij een bloedtransfusie moet het bloed van de donor passen bij de ontvanger. Anders herkent het lichaam de rode bloedcellen als vreemd. De antistoffen van de ontvanger zorgen dan dat de cellen klonteren.
Onthoud
Een antigeen is een stof op een cel of virus die het lichaam als vreemd herkent.
Antistoffen passen op één bepaald antigeen, zoals een sleutel op een slot.
Virussen, bacteriën, schimmels en lichaamsvreemde cellen hebben allemaal antigenen.
Bij het ABO-systeem bepalen de antigenen A en B op de rode bloedcellen de bloedgroep.
Rhesus-positief betekent dat het D-antigeen op de rode bloedcellen aanwezig is.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke rode bloedcellen kan Lotte krijgen zonder dat ze klonteren? De beschikbare groepen zijn A, AB en 0.
- 1
Uit de figuur blijkt welke antistoffen Lotte in haar bloed heeft.
Veelgemaakte fouten
Let niet alleen op de bloedgroep van de donor. Kijk ook welke antistoffen de ontvanger in het bloed heeft.
Verwar antigenen en antistoffen niet. Antigenen zitten op de cel of het virus, antistoffen maakt het lichaam zelf.
Denk niet dat witte bloedcellen alleen antistoffen maken. Ze omsluiten en verteren ziekteverwekkers ook.
Snel checken
Welke bloedgroep heeft geen antistoffen tegen A of B in het bloedplasma?
Welke uitspraak over rhesus is juist?