Bloedgroepen en antigenen
Bloedgroepen laten zien welke antigenen op je rode bloedcellen zitten. Dit onderwerp komt terug bij bloedtransfusie, bij het bepalen van een bloedgroep en bij verwantschapsstudies.
Op je rode bloedcellen zitten eiwitten die antigenen heten. Het ABO-systeem kent de antigenen A en B. Heb je alleen antigeen A, dan heb je bloedgroep A. Heb je alleen antigeen B, dan heb je bloedgroep B. Heb je beide, dan heb je bloedgroep AB. Heb je geen van beide, dan heb je bloedgroep O.
In het bloedplasma zitten antistoffen. Een antistof past bij een antigeen dat je lichaam niet heeft. Iemand met bloedgroep A heeft anti-B antistoffen. Iemand met bloedgroep B heeft anti-A antistoffen. Bij bloedgroep O zitten beide antistoffen. Bij bloedgroep AB ontbreken ze allebei.
Bij een bloedtransfusie mogen de antigenen van de donor niet klonteren met de antistoffen van de ontvanger. Daarom kan iemand met bloedgroep O bloed geven aan iedereen. Iemand met bloedgroep AB kan van iedereen bloed ontvangen.
Bij bloedgroepbepaling mengt men bloed met serum dat anti-A of anti-B bevat. Klontert het bloed, dan zit het bijbehorende antigeen op de cellen. Zo bepaal je de bloedgroep van een onbekend monster. Dezelfde methode helpt bij het zoeken naar een onbekend antigeen.
Bloedgroepen erven van ouders op kinderen over. Daarom kunnen ze helpen bij een verwantschapsstudie. Ook rhesus is een apart systeem. Het gaat om het RhD-antigen. Heb je dat antigeen, dan ben je rhesus positief. Heb je het niet, dan ben je rhesus negatief.
Onthoud
Antigenen zitten op de rode bloedcellen en bepalen de bloedgroep
Antistoffen in het bloedplasma reageren met antigenen die het lichaam niet heeft
Bij transfusie moeten de antigenen van de donor passen bij de antistoffen van de ontvanger
Klontering met een serum laat zien of een antigeen aanwezig is
Het RhD-antigen bepaalt of iemand rhesus positief of negatief is
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Waarom wordt de bloedgroep van de ontvanger na de transplantatie gelijk aan die van de donor?
- 1
De donorstamcellen delen zich en groeien uit tot nieuwe bloedcellen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat antistoffen op de rode bloedcellen zitten. Leer dat antigenen op de cellen zitten en antistoffen in het plasma.
Leerlingen verwisselen antigenen en antistoffen. Denk eraan dat een antigeen bij de cel hoort en een antistof juist daartegen reageert.
Leerlingen vergeten dat bloedgroep AB geen antistoffen heeft. Reken bij transfusie altijd na welke antistoffen de ontvanger heeft.
Snel checken
Een bloedmonster klontert met anti-A serum, maar niet met anti-B serum. Welke bloedgroep heeft dit monster?
Welke bloedgroep heeft geen anti-A en geen anti-B antistoffen in het bloedplasma?