Gedrag bij mens en dier: prikkels, respons en huisdieren
Mensen en dieren reageren op prikkels uit hun omgeving en uit hun lichaam. Met deze kennis begrijp je waarom dieren zo reageren en hoe je een goede verblijfplaats voor huisdieren inricht.
Een prikkel is iets waarop een dier of mens reageert. De reactie heet de respons.
Uitwendige prikkels komen van buiten. Denk aan temperatuur, licht en geluid. Inwendige prikkels komen uit het lichaam zelf. Honger, dorst en hormonen zijn daar voorbeelden van.
Een sleutelprikkel is een prikkel met één of enkele kenmerken. Die kenmerken roepen een vaste respons op. Een stekelbaarmannetje valt een rode buik aan. Het let niet op de rest van het lichaam.
Een supranormale prikkel is een overdreven versie van zo'n sleutelprikkel. Het dier reageert er sterker op dan op de echte prikkel. Daarom kan een model met een extra grote rode buik meer aanvallen uitlokken dan een echte stekelbaars.
Dit speelt ook in het dagelijks leven. Verpakkingen, reclame en dierenwinkels gebruiken prikkels die sterk opvallen. Als consument kun je dat herkennen en beter nadenken voordat je iets koopt.
Bij landbouwhuisdieren moet de behuizing passen bij de behoeften van het dier. Het dier heeft een goede temperatuur nodig, daglicht of een vast dag-nachtritme en rustige geluiden. Daarnaast heeft het ruimte en een schuilplaats nodig. Zo kan het dier zijn natuurlijke gedrag laten zien.
Onthoud
Uitwendige prikkels komen van buiten, zoals temperatuur, licht en geluid.
Inwendige prikkels komen uit het lichaam, zoals hormonen, honger en dorst.
Een sleutelprikkel roept een vaste respons op door enkele kenmerken.
Een supranormale prikkel geeft een sterkere respons dan de normale prikkel.
Een goede behuizing laat landbouwhuisdieren hun natuurlijke gedrag tonen.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een stekelbaarmannetje valt een model aan dat een extra grote rode buik heeft. Welke prikkel is hier de sleutelprikkel en wat is het model?
- 1
De rode buik is het kenmerk dat de aanval uitlokt, dus dat is de sleutelprikkel.
Veelgemaakte fouten
Noem honger en dorst niet uitwendig, want die ontstaan in het lichaam zelf.
Let bij een sleutelprikkel op de specifieke kenmerken en niet op het hele dier.
Zie een supranormale prikkel niet als gewone sterke prikkel uit de natuur, want het is een kunstmatige overdrijving.
Snel checken
Welke prikkel is een inwendige prikkel?
Wat geeft een supranormale prikkel bij een dier?