Ethogrammen en protocollen maken en lezen
Met een ethogram en een protocol leg je gedrag op een vaste manier vast. Dit onderdeel komt terug bij veldwaarnemingen, practica en visueel materiaal.
Een ethogram is een lijst van gedragingen die je wilt waarnemen. Elk gedrag krijgt een korte naam of afkorting en een duidelijke omschrijving. Zo noteren verschillende waarnemers hetzelfde gedrag op dezelfde manier.
Met een protocol leg je de waarnemingen vast. Je telt hoe vaak of hoe lang elk gedrag voorkomt. Die getallen reken je om naar minuten of percentages, en daarna zet je ze in een diagram.
Waarnemingen kunnen komen uit het veld, uit een practicum of uit een filmpje. Bij een filmpje kun je het gedrag later nog eens rustig bekijken. De manier van noteren blijft gelijk.
Bij het interpreteren kijk je naar wat de cijfers laten zien. Welk gedrag komt het vaakst voor? Past dat bij de situatie, zoals een nieuwe geur of de rangorde in een groep? Trek alleen conclusies die je uit de gegevens kunt halen.
Bij een percentage deel je het aantal minuten of keren door het totaal en vermenigvuldig je met 100. Let daarbij op welke gedragingen de vraag noemt. Die tel je eerst allemaal bij elkaar op.
Onthoud
Een ethogram beschrijft elk gedrag met een korte naam en een duidelijke omschrijving.
Met een protocol noteer je tijdens de waarneming wat het dier of de mens doet.
Bij een percentage deel je het aantal minuten door de totale tijd en vermenigvuldig je met 100.
Waarnemingen uit het veld, een practicum of een filmpje lees je op dezelfde manier.
Bij interpreteren zoek je een verklaring die je uit de cijfers kunt afleiden.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bart wil weten welk deel van de 30 minuten Betty sociaal gedrag laat zien. Sociaal gedrag bestaat uit snuffelen en wijken.
- 1
Het voorschrift rekent met 1 minuut snuffelen en 2 minuten wijken.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen tellen maar één van de gedragingen op. Tel alle gedragingen op die de vraag noemt.
Ze delen door het aantal gedragingen in plaats van door de totale tijd. Deel door de totale tijd en vermenigvuldig daarna met 100.
Ze verwarren gedragingen die op elkaar lijken. Lees de omschrijving in het ethogram goed na voordat je noteert.
Snel checken
Betty ligt 9 van de 30 minuten te rusten. Welk percentage van de tijd is dat?
Waarom beschrijft een ethogram elk gedrag met een duidelijke omschrijving?